Γιώργος Βρούστης: Από τα λιγινιτωρυχεία της Καλογρέζας στην ηγεσία της Ομοσπονδίας Μεταλλωρύχων

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Ο Γιώργος Βρούστης ήταν μία σημαντική προσωπικότητα του κλάδου των Μεταλλωρύχων στην Ελλάδα, στη μεταπολεμική περίοδο, όντας ο πρώτος Γραμματέας της Ομοσπονδίας Μεταλλωρύχων που ιδρύθηκε στη δύσκολη μετεμφυλιακή περίοδο. Γεννήθηκε το 1919 στα Κιούρκα (Αφίδνες όπως λέγεται σήμερα η περιοχή) και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος τον βρήκε στη Μακεδονία, όπου συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση.

ό,τι απέμεινε σήμερα από τον πύργο των ανθρακωρυχείων

Επέστρεψε στα Κιούρκα το 1946 και ακολούθως προσελήφθη από την ΟΥΛΕΝ τον πρόγονο της σημερινής ΕΥΔΑΠ. Πρωτοστάτησε στην ίδρυση σωματείου στο χώρο και γι’ αυτό τον απέλυσαν εκείνα τα δύσκολα χρόνια.

Επόμενος εργασιακός σταθμός τα ανθρακωρυχεία της Καλογρέζας, όπου στις αρχές της δεκαετίας του 1950 πρωτοστατεί στην ίδρυση σωματείου, αλλά και στην ίδρυση της ομοσπονδίας. Δεν έμεινε μόνο εντός συνόρων η προσφορά του, αλλά αποτέλεσε στέλεχος και της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας του κλάδου.

Άλλωστε στη χώρα μας εκείνα τα χρόνια σε πολλές περιοχές, όπως το Λαύριο, οι Σέρρες, η Ραφήνα, η Ελευσίνα, το Μαντούδι, η Μύκονος, η Σέριφος και αλλού οι εργαζόμενοι στις στοές όποιο ορυκτό και αν έβγαζαν, είτε χρωμίτη, είτε βαρίτη, είτε βωξίτη, είτε λιγνίτη, είτε άνθρακα, είχαν πολύ σοβαρά προβλήματα.

Άλλοι έμεναν σε παραπήγματα κοντά στο χώρο δουλειά, όπως πχ στην Καλογρέζα, ή στην Ερέτρια Φαρσάλων, όλοι δούλευαν κάτω από ανυπόφορες συνθήκες.

Όπως μας είπε ο γιός του Γιώργου Βρούστη, ο Άρης Βρούστης, οι συνθήκες εργασίας στην Καλογρέζα, ήταν απολύτως ανθυγιεινές, δουλειά μέσα στη λάσπη, παιδική εργασία, επίσης η εργοδοσία αξιοποιούσε και την εργασία γυναικών.

Θέμης Παπαϊωάννου: H ιστορία της μεταλλευτικής δραστηριότητας στο Δίστομο

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Πλούσιο υπέδαφος και με μεγάλες δυνατότητες έχει η περιοχή του Διστόμου και καθόλου παράξενο που έχει γραφτεί μεγάλη ιστορία στη μεταλλευτική δραστηριότητα. Τα βασικά σημεία στην ιστορική εξέλιξη ως προς τον κλάδο αυτό στην περιοχή, μας περιέγραψε ο Θέμης Παπαϊωάννου, που υπήρξε εργαζόμενος στα μεταλλεία Διστόμου.

-Ποια περίοδο εργαστήκατε στο κλάδο;

-«Εργάστηκα το 1993 σαν βοηθός λογιστή, μέχρι που στρατεύτηκα. Το 1997 σταμάτησε η μεταλλευτική δραστηριότητα , αλλά συνέχισαν κάποιες εργασίες, καθώς μετέφεραν εργολαβικές εταιρίες τους βωξίτες. Στη σημερινή εποχή οι δραστηριότητες όλες έχουν περάσει στο Μυτιληναίο, την METLAN».

Δίπλα- δίπλα η αρχική βάση φορτώσεως (α' πλάνο)  και πιο πίσω η νεότερη ταινία της «Γ.ΜΠΑΡΛΟΣ - ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΒΩΞΙΤΕΣ ΕΛΙΚΩΝΟΣ» στην Παραλία Διστόμου, μπροστά από τον Οικισμό Περιστερά όπου εγκαταστάθηκαν οι ντόπιοι κάτοικοι της Παραλίας, όταν απαλλοτριώθηκαν και γκρεμίστηκαν τα σπίτια τους από την Γαλλική Πεσινέ. Στο βάθος το εργοστάσιο Αλουμίνιο της Ελλάδας, της Πεσινέ.

-Πότε ξεκίνησε η ιστορία του κλάδου στην περιοχή;

Λουκάς Ζάκκας: Τα μεταλλεία στο Δίστομο και οι αγώνες των μεταλλωρύχων τις προηγούμενες δεκαετίες για ανθρώπινες συνθήκες εργασίας

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Στις εποχές που στη γη του Διστόμου, οι στοές και οι μεταλλωρύχοι έγραφαν τη δικιά τους σκληρή και δημιουργική ιστορία, τόσο στο επίπεδο της παραγωγής, όσο και σε αυτό των εργατικών αγώνων για βασικά δικαιώματα. «Οδηγός» μας και συνομιλητής, ο Λουκάς Ζάκκας εργαζόμενος στα μεταλλεία Διστόμου από το 1966 έως το 1991, συνδικαλιστής, μέλος της διοίκησης της Ομοσπονδίας Μεταλλεργατών Ελλάδας (μεταδικτατορική περίοδος) και γραμματέας της το 1983-1986. Πρώην Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Διστόμου – Αράχωβας - Αντίκυρας με Λαϊκή Συσπείρωση.

Όπως μας δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αρχικά υπήρχε η εταιρία ΑΜΕ Μπάρλου Βωξίται Ελλάς και από εκεί προέκυψαν άλλες δύο εταιρίες η Ελληνικοί Βωξίτες Διστόμου και η Ελληνικοί Βωξίτες Ελικώνος. Στην περιοχή ήρθε και η γαλλικών συμφερόντων ΠΕΣΙΝΕ.

17-3-1975 εφημ.Μεταλλωρύχος

Στη μεταπολεμική περίοδο, το εργατικό δυναμικό στελεχώθηκε αρχικά από ντόπιους, εδώ πρέπει να πούμε ότι δούλευαν και παιδιά κάτω από δύσκολες συνθήκες, δηλαδή ακόμα και μέσα στις στοές, ενώ η αύξηση δραστηριοτήτων και η ανάγκη για εξειδικευμένο προσωπικό, οδήγησε στην προσέλκυση εργαζομένων και από άλλες περιοχές και έτσι είχαμε και το φαινόμενο να φτιάχνονται οικισμοί αποκλειστικά για το δυναμικό αυτό.

Χωρίς χουνερια....

 

Μπορεί ο καιρός να κάνει χουνερια, αλλά εμείς παραμένουμε στην πεπατημένη. Έτσι καί το Σαββατοκύριακο που έρχεται θα απολαύσετε τον πρωινό σας καφέ είτε στο σπίτι μπροστά στον υπολογιστή, είτε έξω από το κινητό σας διαβάζοντας τις έρευνες που ετοιμάσαμε για εσάς.

Έρχεται κυανέρυθρο αφιέρωμα το Σάββατο και μεταλλευτικό την Κυριακή.

Συντονιστείτε διαδικτυακά στο blog μας και εντυπως με τα βιβλία μας.

Τα παλιά μεταλλεία της Ομβριακής – Το «Λαύριο» του Δομοκού

 ...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Κάποτε είχε φτιαχτεί ένα μεγάλο χωριό των 700 κατοίκων, σήμερα είναι μία περιοχή «φάντασμα», αφού τα μεταλλεία δεν δουλεύουν πια εδώ και χρόνια και το φευγιό για την εξασφάλιση του επιούσιου, ήταν αναπόφευκτο. Μιλάμε για τα μεταλλεία που βρίσκονταν κοντά στην Ομβριακή. Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι μία επίσκεψη στο χώρο έχει μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί το τοπίο είναι ξεχωριστό και αποτελεί παρά τη φθορά που φέρνει ο χρόνος, σημαντικό μνημείο της βιομηχανικής και μεταλλευτικής κληρονομιάς της χώρας μας. Η λειτουργία τους ξεκίνησε το 1908 έως το 1961 και αρχικά ανήκαν στην οικογένεια Καρατζά από το Δομοκό και στη συνέχεια αγοράστηκαν από τη "Μεταλλευτική". Τα εκμεταλλεύτηκαν όπως και πολλά άλλα μεταλλεία της χώρας μας οι Γερμανοί κατά τη διάρκεια της Κατοχής για τις δικές τους ανάγκες, ενώ όταν εγκατέλειψαν την Ελλάδα ανατίναξαν τις εγκαταστάσεις των Μεταλλείων.

Τίποτα από όλα αυτά δεν θα είχε γίνει, αναφερόμαστε στην παρουσίαση του θέματος, χωρίς την πολύτιμη συμβολή της Ρενάτας Ζαχαροπούλου, που δημιούργησε και δώρισε στο χωριό την ιστοσελίδα https://omvriaki.gr/ η οποία περιλαμβάνει συνολικές τουριστικές, ιστορικές, λαογραφικές πληροφορίες για το χωριό και φυσικά και για την ιστορία των μεταλλείων, ενώ μας έφερε σε επαφή και με πρόσωπα που έχουν βιώματα από τη λειτουργία των μεταλλείων. Η ιδέα για την ενασχόληση με το θέμα ήταν της Μαριάνθης Κόμνου από το Τμήμα Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης της ΕΡΤ που εντόπισε το ότι υπήρχαν κάποτε μεταλλεία στην περιοχή και μας προέτρεψε να το αναδείξουμε.

Μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής

Ο Σπύρος Ματσαδές κάτοικος Ομβριακής μας δήλωσε πως: «Στα Μεταλλεία εργαζόταν ο πατέρας μου Στέλιος Ματσαδές. Τα μεταλλεία με βάθος 280 μ. και σήραγγες που εκτείνονται προς όλες τις κατευθύνσεις πρόσφεραν πλούσιο μετάλλευμα χρωμίου και το 90% διατίθεντο για να την κατασκευή πολεμικών αρμάτων. Επίσης, υπήρχαν και λίγα κοιτάσματα χρυσού. Ειδικά ασανσέρ κατέβαζαν τους εργάτες στις στοές.

Για την Ομβριακή η λειτουργία των μεταλλείων ήταν μία σημαντική οικονομική διέξοδος. Εκείνα τα χρόνια και πριν την αποξήρανση της λίμνης Ξυνιάδας οι δουλειές ήταν λίγες. Τότε οι άντρες θα έπρεπε να είναι είτε ψαράδες - αφού η λίμνη είχε πλήθος και ποικιλία ψαριών - είτε κτηνοτρόφοι, είτε να εργαστούν στα μεταλλεία. Σχεδόν όλοι οι άντρες της Ομβριακής απασχολούνταν στα μεταλλεία, εργαζόμενοι 8-12 ώρες καθημερινά. Βεβαίως δούλευαν και γυναίκες αλλά σε εργασίες που είχαν να κάνουν με τη μεταφορά μεταλλεύματος.

Κατά τη διάρκεια της κατοχής από τους Γερμανούς τα μεταλλεία συνέχισαν τη λειτουργία τους και στο σημείο που βρίσκονται σήμερα τα παλιά κτίσματα του οικισμού Μεταλλεία δημιουργήθηκε μία μικρή πόλη με εστιατόρια, φούρνο, καφενεία και ιατρείο. Μάλιστα, στο ιατρείο πρωτοβάθμιας περίθαλψης το οποίο δημιουργήθηκε καταρχήν για τους εργαζόμενους στα μεταλλεία, μπορούσαν να έχουν πρόσβαση και οι κάτοικοι της Ομβριακής, που εργαζόταν στα μεταλλεία αλλά και όσοι ήταν ασθενείς από τα γύρω χωριά».

O Νίκος Περώνης εργάστηκε στην τελευταία περίοδο και συγκεκριμένα από το 1988 έως το 1991 που έκλεισαν τα μεταλλεία, σαν οδηγός φορτηγού. Εκείνη την περίοδο όπως μας είπε εργάζονταν περίπου 25 άτομα, εκ των οποίων μόνιμοι ήταν οι πέντε. Η δουλειά ήταν η μεταφορά του μεταλλεύματος με τα φορτηγά προς τα μεταλλεία Ερέτριας Φαρσάλων, όπου γίνονταν εμπλουτισμός, το μετάλλευμα γίνονταν σκόνη και έφευγε για φόρτωση και εξαγωγή, ήταν μάλιστα το καλύτερο χρώμιο στην Ευρώπη. Από την παλιά εποχή των μεταλλείων, μας αναφέρει ότι ήταν τόσο αναπτυγμένη η μεταλλευτική δραστηριότητα που είχε φτιαχτεί ένα μικρό χωριό, με σχολείο, φούρνο, διοικητήριο, αποθήκες, μηχανουργείο, ιατρείο, από τα οποία σήμερα παραμένουν λίγα και ερειπωμένα κτίρια. Μάλιστα επειδή οι Γερμανοί επί κατοχής τα εκμεταλλεύτηκαν για τις δικές τους ανάγκες, είχαν ανάγκη το εργατικό δυναμικό και όπως τόνισε ο κ. Περώνης: «Στην Ομβριακή δεν πεινάσαμε ποτέ». Μάλιστα οι υποδομές αυτές διατηρήθηκαν και μετά. Μεταπολεμικά τα μεταλλεία τα δούλεψε ο Σκαλιστήρης που είχε ανάλογες μεταλλευτικές επιχειρήσεις σε πολλές περιοχές της χώρας, ο κυρίαρχος εργοδότης στο συγκεκριμένο κλάδο.

Στη σημερινή εποχή η περιοχή έχει ακόμα αναξιοποίητα κοιτάσματα. Η λίμνη που υπάρχει στο χώρο των μεταλλείων, σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα στα μεταλλεία Ερέτριας Φαρσάλων που δημιουργήθηκε από καθιζήσεις στοών, στην Ομβριακή δημιουργήθηκε από τα σκαψίματα με τη μέθοδο του «σαλίγκαρου» και μετά το σταμάτημα της μεταλλευτικής δραστηριότητας, γέμισε με νερό της βροχής, ενώ το βάθος της φτάνει τα 85 μέτρα. Αρκετά σίδερα από τις παρατημένες εγκαταστάσεις έχουν πάει για σκραπ, ενώ υπάρχει πηγάδι 220 μέτρων βάθους και ανά δέκα μέτρα άφηναν διέξοδο για το μετάλλευμα.

Τέλος, ο κ. Περώνης μας δήλωσε ότι: «το κλείσιμο των μεταλλείων στοίχισε στην περιοχή οικονομικά, καθώς αρκετοί κάτοικοι της περιοχής κυρίως της Ομβριακής, αλλά και από τον κοντινό Δομοκό, είχαν βρει δουλειά εκεί».

Να συμπληρώσουμε ότι όπως και σε άλλες περιπτώσεις η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων, είχε ευεργετικές επιπτώσεις στη διατήρηση άλλων θέσεων εργασίας, σε δορυφορικές επιχειρήσεις της κάθε περιοχής, με αποτέλεσμα όταν αυτή λόγω του κλεισίματος μηδενίζοντας, οι συνέπειες ήταν αλυσιδωτές.

Από το άλλοτε πολύβουο χωριό των 700 κατοίκων που ήταν δίπλα στα ενεργά εκείνη την εποχή μεταλλεία, τώρα στο σημείο μένει μόνο ο Νίκος Καναβός και η οικογένειά του. Επικοινωνήσαμε με τον κ. Καναβό και τον ρωτήσαμε αν στη δεκαετία του 1950 που είχε τα μεταλλεία ο Σκαλιστήρης, είχαν καταγραφεί όπως και στις άλλες περιοχές που ο ίδιος είχε μεταλλεία, φαινόμενα όπως σκληρές συνθήκες εργασίας, πέραν αυτών που εκ των πραγμάτων προκύπτουν από τη δουλειά, δηλαδή με έλλειψη μέτρων προστασίας από την πλευρά της εργοδοτικής πλευράς. Μας είπε ότι από τις διηγήσεις που είχε ακούσει οι εργαζόμενοι δούλευαν «με το πιστόλι στον κρόταφο», μεταφορικά βέβαια για να περιγραφούν οι συνθήκες και ότι κάποιος επιστάτης ονόματι Μαρσέλλος ήταν ο φόβος και ο τρόμος των εργατών με τις πιέσεις που εξασκούσε.

Ακολούθως τον ρωτήσαμε αν στην εορτή της Αγίας Βαρβάρας, προστάτιδας του κλάδου, γίνονταν μεγάλες εορταστικές εκδηλώσεις και μας απάντησε ότι: «Παλιά που γύρω από τα μεταλλεία είχε φτιαχτεί ένα μεγάλο χωριό με περίπου 700 κατοίκους, ιατρείο, σχολείο, μαγαζιά, κλπ γίνονταν μεγάλες εκδηλώσεις και πανηγύρι. Στη σημερινή εποχή που δεν υπάρχουν μαγαζιά και δεν υπάρχουν σε λειτουργία τα μεταλλεία, έρχεται κόσμο ανήμερα της Αγίας Βαρβάρας, γίνεται ο εορτασμός, αλλά χωρίς πανηγύρι και γενικά την εικόνα που είχε η συγκεκριμένη γιορτή στο παρελθόν. Πάντως συνεχίζεται και στη σημερινή εποχή ο εορτασμός στα ερειπωμένα πια μεταλλεία».

Όπως αναφέρει σε άρθρο του ο κάτοικος της περιοχής Νίκος Καναβός στην ιστοσελίδα https://omvriaki.gr/:

«Αν μένεις στην Αττική τα Μεταλλεία Δομοκού είναι κάτι σαν το Λαύριο. Παλιά κτίσματα Τα Μεταλλεία Δομοκού είναι ένας οικισμός της Ομβριακής, που πρόσφερε πλούσιο μετάλλευμα χρωμίου σε όλη την Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό. Σύμφωνα με την παράδοση πριν ανακαλυφθούν τα κοιτάσματα χρωμίου, οι καλλιεργητές παραπονούνταν ότι στην περιοχή "στράβωναν τα υνιά" τους κι έτσι άρχισαν οι πρώτες σκέψεις για εξόρυξη του μεταλλεύματος.

Το μεταλλείο λίγο έξω από την Ομβριακή, το ξεκίνησε ο Μποδοσάκης, το εκμεταλλεύτηκαν οι Γερμανοί στον πόλεμο και στη συνέχεια περιήλθε σε ελληνικά χέρια. Κάτοικοι των γύρω χωριών του Δομοκού (Ομβριακή, Παλαμά, Νέα Μακριση, Ξυνιάδα, Περιβόλι κ.α), που δεν είχαν κτήματα ή βάρκα για να αλιεύουν στην τότε λίμνη Ξυνιάδας, εργαζόταν στο Μεταλλείο.

Ακόμη και από άλλες περιοχές της Ελλάδας, άνθρωποι κάθε ηλικίας ερχόταν στα Μεταλλεία, ώστε να εργαστούν ως μεταλλωρύχοι.

Το μεταλλείο δούλευε με στοές και με το τρενάκι που υπήρχε τότε -μετά το στάδιο της διαλογής και επεξεργασίας του μεταλλεύματος- μετέφεραν το χρώμιο στο σιδηροδρομικό σταθμό στις Αγγείες και από εκεί, γινόταν η μεταφορά του σε όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ο μεγαλύτερος αγοραστής χρωμίου ήταν η Ρωσία.

Περίπου στο 1961-1962 η λειτουργία των μεταλλείων κρίθηκε ασύμφορη, καθώς η εταιρεία που το διαχειριζόταν πτώχευσε και το Μεταλλείο χρωμίου περιήλθε στο Δημόσιο, ενώ ιδιοκτήτης του εμφανιζόταν η Εθνική Τράπεζα.

Το 1986 η τράπεζα αποφασίζει την επαναλειτουργία του για 3-4 χρόνια με τη μέθοδο της αποκάλυψης πλέον και όχι με στοές, αλλά η επεξεργασία και η διαλογή γινόταν στην Ερέτρια Βόλου.

Όταν σταμάτησε η εξόρυξη το 1960 στην περιοχή δημιουργήθηκε μία τεχνητή κωνοειδής λίμνη βάθους 105μ. και διάμετρο πάνω από 350μ. και με βάση 50μ. Η τεχνητή λίμνη των Μεταλλείων δεν υπερχειλίζει από τις έντονες βροχοπτώσεις της περιοχής, πιθανά λόγω της ύπαρξης των παλαιών στοών που είχαν δημιουργηθεί για την εξόρυξη του χρωμίου.

Σήμερα από τη λίμνη αρδεύονται τα χωράφια της Ομβριακής και της Νέας Μάκρισης με ειδικούς αγωγούς που κατασκευάστηκαν μετά τη παύση των Μεταλλείων.

Σε πλήρη παραγωγή το παλιό μεταλλείο απασχολούσε περίπου 700 εργάτες, όσοι δηλαδή οι κάτοικοι ενός χωριού. Για το λόγο αυτό στον οικισμό Μεταλλεία λειτουργούσαν καφενεία, ταβέρνες, φούρνος, ιατρείο, κινηματογράφος.

Στις μέρες μας τα Μεταλλεία είναι ένας οικισμός που σε τίποτα δεν θυμίζει το παρελθόν του. Κρατά όμως, μία απόκοσμη ομορφιά που πολλοί κάτοικοι από την Ομβριακή, το Παλαμά, τη Νέα Μάκριση επιλέγουν για να κάνουν τον περίπατό τους. Ειδικά το απόγευμα το περπάτημα γύρω από την τεχνητή λίμνη, προσφέρει ένα εντυπωσιακό ηλιοβασίλεμα, καθώς ο ήλιος δύει πίσω από την Τσαμαδόραχη στην Ομβριακή».

Ένα «Λαύριο» λοιπόν υπήρξε κοντά στο Δομοκό και πρόσφερε εργασία σε εκατοντάδες ανθρώπους για πολλά χρόνια. Όλοι αυτοί και αυτές γιατί θυμίζουμε ότι εργάστηκαν και γυναίκες, είναι οι αφανείς ήρωες μίας άλλης εποχής, που οι στοές, τα φρεάτια, οι φορτώσεις και οι εξαγωγές μεταλλευμάτων, απαιτούσαν ένα ανθρώπινο μελίσσι γύρω τους.

Έρευνα: Νάσος Μπράτσος

Πηγές & έγχρωμες φωτο: Ρενάτα Ζαχαροπούλου, ιστοσελίδα https://omvriaki.gr/

Ασπρόμαυρες φωτο από το αρχείο του Γιώργου Ζαβού

Διαβάστε στο μεταλλευτικό αφιέρωμα που συνεχίζεται στο www.ertnews.gr

1/06/2025: Λουκάς Ζάκκας: Τα μεταλλεία στο Δίστομο και οι αγώνες των μεταλλωρύχων τις προηγούμενες δεκαετίες για ανθρώπινες συνθήκες εργασίας

8/06/2025: Θέμης Παπαϊωάννου: H ιστορία της μεταλλευτικής δραστηριότητας στο Δίστομο

14/06/2025: Γιώργος Βρούστης: Από τα λιγινιτωρυχεία της Καλογρέζας στην ηγεσία της Ομοσπονδίας Μεταλλωρύχων

15/06/2025: Γιώργος Βρούστης: Ένα γραπτό κείμενό του από τις αναμνήσεις στις στοές των λιγνιτωρυχείων

Η ιστορία των Μεταλλείων Ερέτριας Φαρσάλων - Ήταν από τα πιο παλιά της Ελλάδας (B' μέρος)

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

 Μπορεί σήμερα να μην υπάρχουν πια τα Μεταλλεία Ερέτριας Φαρσάλων, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι διεγράφη η ιστορία τους, η προσφορά τους στην οικονομία και τοπικά γιατί δούλεψαν εκατοντάδες εργαζόμενοι από την περιοχή και πανελλαδικά με τις εξαγωγές που έκαναν.

Παλιοί εργαζόμενοι που ακολούθησαν το σκληρό αυτό επάγγελμα θυμούνται μέσα από την διαδρομή τους, βασικά στοιχεία της ζωής των Μεταλλείων, αλλά και τις συλλογικές στιγμές των διεκδικήσεων για να μην χειροτερεύσουν, αντίθετα να βελτιωθούν, οι όροι εργασίας και αμοιβής τους, όντας και οι ίδιοι ενεργοί συνδικαλιστές στον κλάδο τους.

Κορυφαία στιγμή η απεργία των 62 ημερών από το Δεκέμβριο του 1982 έως τον Ιανουάριο του 1983. Μας έκαναν την τιμή να μας εμπιστευτούν για να πάμε ένα ταξίδι, πίσω στο χρόνο.

Η ιστορία των Μεταλλείων Ερέτριας Φαρσάλων - Ήταν από τα πιο παλιά της Ελλάδας (Α' μέρος)

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Πέρασαν στην ιστορία, αλλά δεν χάθηκαν μέσα στη λήθη. Ο λόγος για τα μεταλλεία Ερέτριας Φαρσάλων που σήμερα μπορεί να παραμένουν αναξιοποίητα και να έχουν εικόνα διάλυσης, αν και θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως χώρος – μουσείο για τη βιομηχανική - μεταλλευτική μας κληρονομιά, όπως έχει γίνει στη Σέριφο για παράδειγμα με το μεταλλευτικό μουσείο. Σκληρή εργασία κάτω από τη γη, χωρίς καλό εξαερισμό, απολύτως ανθυγιεινή και όπως συνέβη και σε άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις, άφησε τα ιατρικά της «αποτυπώματα» . Από τις στοές τους έβγαινε πυρίμαχος χρωμίτης (προσδίδει σκληρότητα στα κράματα που συμμετέχει, όπως και αντοχή στην οξείδωση, διάβρωση, χημικά αντιδραστήρια, υψηλές θερμοκρασίες».

Από το 1870 ξεκινάει η ιστορία τους στο γραφειοκρατικό πεδίο, όταν η οικογένεια Αποστολίδη αγόρασε από Τούρκο το τσιφλίκι Τσαγκλί (σήμερα Ερέτρια), ανακάλυψε τα κοιτάσματα και το 1870 έλαβε προσωρινή άδεια εκμετάλλευσης του μεταλλείου από τις τοπικές τουρκικές αρχές στα Ιωάννινα, και το 1872 την οριστική άδεια εκμετάλλευσης με σουλτανικό φιρμάνι. Η εκμετάλλευση του χρωμίτη άρχισε το 1880 και κράτησε ως το 1993.
Η συγκέντρωση εργατικού δυναμικού συνέβαλλε στη δημιουργία οικισμών στην περιοχή όπως τα Γιαννακαίικα και η Ν. Αργιθέα.

Μιλήσαμε με εργαζόμενους και στελέχη της επιχείρησης για να αντιληφθούμε το μέγεθός της και το αποτύπωμα που άφησε πίσω της.

Τα παλιά εργοστάσια στον Άγιο Ελευθέριο Αχαρνών «Νίνα» και «Ναθαναήλ»

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Πολλές φορές όταν βλέπουμε παλιές εγκαταστάσεις ρημαγμένες από το χρόνο και υπό το βάρος των πιεστικών μας υποχρεώσεων, τις προσπερνάμε χωρίς να αναλογιστούμε ότι κάποτε πίσω από αυτές, ή καλύτερα μέσα και γύρω από αυτές υπήρξε ανθρώπινη δραστηριότητα και πολλές «μικρές» ανθρώπινες ιστορίες. Ίσως μάλιστα αν η φθορά του χρόνου έχει προκαλέσει φθορές τέτοιας έκτασης που δείχνουν μη αναστρέψιμες να βαρυγκωμούμε κιόλας για το «σκουπιδαριό» που επιβαρύνει την περιοχή.

Στην οδό Αχαρνών στο ύψος του Αγίου Ελευθερίου, διασώζονται εγκαταστάσεις δύο εργοστασίων που δεν υπάρχουν εδώ και χρόνια. Περιοχή που κάποτε ήταν «θέρετρο» για τους εύπορους Αθηναίους, αραιοκατοικημένη, που αργότερα δέχτηκε Μικρασιάτες πρόσφυγες, ενώ φιλοξένησε πολλές επιχειρήσεις που πλέον δεν υπάρχουν πια.

Παλιοί «βιομηχανικοί γίγαντες» στη Νέα Φιλαδέλφεια

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Άφησαν το αποτύπωμά τους στην εποχή της ακμής τους τόσο με την παραγωγή τους που έβγαινε στην αγορά, όσο και με τα μεροκάματα που έδιναν, συνεπώς αγοραστική δύναμη, που με τη σειρά της συντηρούσε άλλα επαγγέλματα και δραστηριότητες, μέχρι που το πλήρωμα του χρόνου διέκοψε τις δραστηριότητές τους και ακολούθως το ρήμαγμα των εγκαταστάσεών τους οδηγεί και προς την απόλυτη εξαφάνισή τους σε βάθος χρόνου.

Περπατήσαμε στην περιοχή και φωτογραφήσαμε τους παλιούς βιομηχανικούς γίγαντες που πέρασαν στην ιστορία.
Μεταφερόμαστε στη Νέα Φιλαδέλφεια που εκεί στις αρχές του 1930 αρκετοί Μικρασιάτες πρόσφυγες και κυρίως γυναίκες βρήκαν δουλειά τόσο στη βιομηχανία - κλωστοϋφαντουργία «Μπριτάννια» (από τους 300 εργαζόμενους το 60% ήταν γυναίκες) που ιδρύθηκε το 1931, με την επωνυμία “Α.Ε. BRITANNIA Αγγλική Εριουργία εν Ελλάδι”., όσο και στον Τεγόπουλο (80% γυναίκες στο σύνολο του προσωπικού) που βρίσκεται απέναντι. Βρίσκονται κοντά στο γήπεδο της ΑΕΚ και στις όχθες του ρέματος του Γιαμπουρλά.

«Σαπωνοποιείο Ζερβού»: «Ο ξεχασμένος γείτονας» του 3ου Γυμνασίου και Λυκείου Χαλανδρίου

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Κοντά στη λεωφόρο Κηφισίας και το ΟΑΚΑ, λίγα μέτρα από τη Ριζάρειο, δίπλα στο σχολικό συγκρότημα του 3ου Γυμνασίου και Λυκείου Χαλανδρίου, βρίσκεται ένα αποτύπωμα μίας άλλης εποχής, τότε που τα εργοστάσια έδιναν μεροκάματα και παρήγαγαν προϊόντα, πριν τα καταπιεί η εξέλιξη των συγχωνεύσεων, των οικονομικών προβλημάτων, της κυριαρχίας κολοσσών, συνήθως πολυεθνικών και πριν αλλάξει ο χάρτης της αγοράς εργασίας και της οικονομίας στη χώρα μας.

Πολλά τα ανάλογα παραδείγματα στη χώρα μας και βεβαίως και στο λεκανοπέδιο της Αττικής.

ΖΥΜΑΙ Πατρών: Από την παραγωγική μονάδα στο αναξιοποίητο κτίριο - έρμαιο της φθοράς του χρόνου

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Στην περιοχή της Ακτής Δυμαίων στην Πάτρα, χωρίς να είναι εύκολα ορατό από αυτήν καθώς βρίσκεται ένα τετράγωνο μέσα και με ένα γειτονικό μεγάλο σούπερ μάρκετ ΑΒ να περιορίζει την ορατότητα, βρίσκεται ό,τι έχει απομείνει από τη ΖΥΜΑΙ ή αλλιώς « Ζύμαι Πατρών Α.Ε. .» .

Όπως μαρτυρά και το όνομα, η επιχείρηση αυτή αρτοποιία, παραγωγή μαγιάς, αρτοζύμης, παραγωγή προϊόντων αλεύρων (μακαρονοποιείο, παξιμάδια). Ιδρυτικό έτος της ΖΥΜΑΙ ήταν το 1934 και «γεννήτορες» της ήταν οι Ν. Ναχνικιάν, Η. Γκιώχας και Σ. Ηλιάδης.

Δήμητρα Λοΐζου–Βουλγαράκη: Τα παλιά μεταλλεία της ΜΥΚΟΜΠΑΡ να γίνουν μουσείο του εαυτού τους

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Σημαντικό ρόλο στη διάσωση της ιστορίας των μεταλλείων της Μυκόνου (ΜΥΚΟΜΠΑΡ) έχει παίξει με το ερευνητικό της έργο η Δήμητρα Λοΐζου-Βουλγαράκη, με πολύχρονη έρευνα και δραστηριότητες σε συνεργασία τόσο με τον Δήμο Μυκόνου όσο και με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Κόρη εργαζομένου στη ΜΥΚΟΜΠΑΡ, έζησε από κοντά –από τα παιδικά της χρόνια– τη λειτουργία και τις επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία που είχε η μεταλλευτική δραστηριότητα στο νησί των ανέμων – που στις μέρες μας οι περισσότεροι το γνωρίζουν μόνο λόγω τουρισμού, αγνοώντας ότι κάποτε από τα σπλάχνα του έβγαινε, με βαρύ τίμημα, ο πολύτιμος για την πετρελαϊκή βιομηχανία βαρύτης.

Η μεταλλευτική δραστηριότητα προϋπήρχε, όχι όμως συνδεδεμένη με την πετρελαϊκή βιομηχανία, καθώς, αρχικά, το 1898, ο Κερκυραίος Σπυρίδων Δεσπόζιτος και ο Ιταλός Λουδοβίκος Δεπιάν, μεταλλειολόγοι κι οι δυο, ίδρυσαν μεταλλευτική εταιρεία στη Μύκονο για εκμετάλλευση αργυρούχου μολύβδου (γαλένας), χαλκού και σιδήρου. Η εκμετάλλευση άρχισε από το 1901 με 150 εργάτες. Το 1908 έγινε εκμίσθωση των μεταλλοφόρων εκτάσεων στον Φερδινάνδο Σερπιέρη, αντιπρόσωπο της Γαλλικής Εταιρείας των μεταλλείων του Λαυρίου, για εξόρυξη αργυρούχου μολύβδου με 40 εργάτες· η δραστηριότητα αυτή κράτησε έως το 1915.

Για την ιστορία, η MAGCOBAR με έδρα το Houston του Texas –μέλος του αμερικανικού κολοσσού DRESSER με ευρύτατο πεδίο βιομηχανικών δραστηριοτήτων μεταξύ των οποίων οι γεωτρήσεις πετρελαίου και τα σχετικά με αυτές υλικά– το 1954 εκμίσθωσε το ιδιόκτητο μεταλλείο της Μυκόνου για 30 χρόνια, και, στη συνέχεια, ανέθεσε την εκμετάλλευση στη Μεταλλευτική Εταιρεία ΜΥΚΟΜΠΑΡ Α.Ε. με έδρα την Αθήνα.

Μιλήσαμε μαζί της για τα μεταλλεία της Μυκόνου και μας είπε τα ακόλουθα:

Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου: Το παρελθόν συνάντησε την καινοτομία και τον Πολιτισμό

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...
 

«Το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου έχει ως στόχο τη διευκόλυνση και ανάπτυξη δράσεων καινοτομίας και πολιτισμού σε μια περιοχή που υπήρξε το λίκνο της βιομηχανικής ανάπτυξης στην Ελλάδα.

Σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο έχει δημιουργήσει ένα νέο συνεργατικό πλαίσιο λειτουργίας που βοηθά στην γένεση νέων ιδεών, την προστασία και ανάδειξης της περιοχής, με σεβασμό στο παρελθόν της» αναφέρεται στο εισαγωγικό σημείωμα που παρουσιάζει τους βασικούς άξονες λειτουργίας του Τ.Π.Π.Λ..

Πράγματι εκεί που κάποτε γενιές και γενιές μεταλλωρύχων έβγαζαν ένα σκληρό μεροκάματα και εκεί που γράφτηκαν σημαντικές σελίδες της ιστορίας του εργατικού κινήματος, στις μέρες μας και με το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο να έχει παίξει τον κυρίαρχο ρόλο, ο χώρος στεγάζει επιστημονικές και πολιτιστικές δραστηριότητες και είναι ο καλύτερος φόρος τιμής σε αυτούς που στις γαλαρίες δεν έβλεπαν το φως του ήλιου. Φυσικά τίποτα δεν θα μπορούσε να γίνει αν ο χώρος δεν είχε διασωθεί, για να ακολουθήσουν οι επόμενες διαδικασίες της συντήρησης, των αναγκαίων παρεμβάσεων και τελικά της στέγασης των σύγχρονων δραστηριοτήτων.

Kρόνος: Ελπίδες διάσωσης του ιστορικού κτιρίου της Ελευσίνας

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

«Κρόνος», ένα από τα πλέον εμβληματικά βιομηχανικά κτίρια στην Ελευσίνα, που η εικόνα του αποτελεί σήμα κατατεθέν της πόλης. Ποιο ήταν το παρελθόν και ποιο είναι το μέλλον που διαγράφεται για τις εγκαταστάσεις του Κρόνου;

                                      1929 - Kρόνος απεργία

Ήταν το μακρινό 1923 όταν ξεκίνησε η ανέγερση του εργοστασίου και τελικά λειτούργησε το 1926. Δεν ήταν μόνο το κτήριο αλλά συνολικά είχε υποδομή με προκυμαία, σιδηροδρομική γραμμή και δεξαμενές, δηλαδή αρκετά σύγχρονο για την εποχή του, με δυνατότητες μεταφοράς της παραγωγής του και πρώτων υλών. Η παραγωγή του ήταν οινόπνευμα, καθαρό και φωτιστικό, οινοπνευματώδη ποτά όπως κονιάκ και ούζο και οίνους από χλωρό σταφύλι και ξηρή σταφίδα. Ανήκε στην ιδρυθείσα το 1911 εταιρία με την επωνυμία «Ανώνυμος Εταιρεία Οινοπνευματοποιίας».

ΧΡΩΠΕΙ - ΕΛΒΙΠΥ: Έτοιμη να δώσει τη σκυτάλη σε νέες δραστηριότητες

 ...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Στέκει αγέρωχη αν και πληγωμένη από τα χρόνια της εγκατάλειψης η ΧΡΩΠΕΙ – EΛΒΙΠΥ στην οδό Πειραιώς, τόσο κοντά στο γήπεδο Καραϊσκάκη, στο λιμάνι του Πειραιά και στις άλλες παλιές βιομηχανίες της περιοχής που εύκολα σε κάνει να αναπολείς τις εποχές που οι φάμπρικες έφερναν στην περιοχή ένα «μελίσσι» εργατών. Γαβριήλ Πειραϊκή-Πατραϊκή, ΑΖΕΛ, Κεράνης, Κεραμεικός, ΕΛΑΪΣ και τόσες άλλες επιχειρήσεις μίας άλλης εποχής ήταν τα εμβληματικά κτήρια, γύρω από τα οποία χτυπούσε η καρδιά της εργατούπολης του Πειραιά.

Το κοντινό λιμάνι και ο σιδηροδρομικός σταθμός ήταν πύλες διακίνησης των πρώτων υλών.

Νέα Μάκρη: Το παλιό εργοστάσιο πορσελάνης και μελλοντικός πολυχώρος πολιτισμού (φωτορεπορτάζ)

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Στη Νέα Μάκρη στέκει παλιό και ερειπωμένο περιμένοντας τις νέες χρήσεις που με αργούς ρυθμούς προετοιμάζονται, το κτήριο που κάποτε ήταν το εργοστάσιο πορσελάνης Τριανταφυλλόπουλου. Τη δεκαετία του 1950 (χτίστηκε το 1950, λειτούργησε το 1952) το εργοστάσιο του Χαρίτωνα Τριανταφυλλόπουλου, έδωσε ζωή στην περιοχή, καθώς τα μεροκάματα του προσωπικού που κατά πλειοψηφία ήταν από την περιοχή «έπεφταν» στην τοπική αγορά εργασίας και το εμπόριο, με αποτέλεσμα το σημερινό θέρετρο και τότε τόπος πληγωμένος από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και νέα πατρίδα για πολλούς Μικρασιάτες πρόσφυγες, πήρε σημαντικές ανάσες. Τα ορυχεία του ιδιοκτήτη Τριανταφυλλόπουλου στη Μήλο, προμήθευαν το εργοστάσιο με τις αναγκαίες πρώτες ύλες.

Το «κύκνειο άσμα» του ΛΕΚΚΑ που πλήγωσε Νέα Ιωνία και Καλαμάτα 30 χρόνια πριν

 ...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Σημαντική επισκεψιμότητα έχει ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ στον Περισσό της Νέας Ιωνίας, με τους κατοίκους που έχουν έρθει τα τελευταία χρόνια στο Δήμο της Νέας Ιωνίας, να μην γνωρίζουν ότι στο χώρο αυτό κάποτε λειτουργούσε μία σημαντική επιχείρηση κλωστοϋφαντουργίας, αυτή του «ΛΕΚΚΑ» που το κλείσιμό της άφησε 250 άνεργους στη Ν. Ιωνία και 700 σε όλη την Ελλάδα.

Με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση της Νέας Ιωνίας, μπορούμε να πούμε ότι ο «ΛΕΚΚΑΣ» αποτέλεσε μέρος της ιστορίας της. «Πάμε» λοιπόν 30 χρόνια πίσω.

Ήταν Τρίτη 21 Δεκεμβρίου 1993 και στα πλαίσια ρεπορτάζ του ραδιοφωνικού σταθμού στον οποίο εργαζόταν ο γράφων, υπήρξε επίσκεψη στο χώρο λόγω της κινητοποίησης εργαζομένων από την ίδια επιχείρηση και το εργοστάσιο της Καλαμάτας, όπου είχαν σταματήσει οι πρώτες ύλες και είχε κοπεί το ρεύμα, ενώ από τον Αύγουστο οι εργαζόμενοι πληρώνονταν με έναντι και δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν σε βασικές τους ανάγκες.

Σημείο αναφοράς στην ιστορία της Νέας Ιωνίας τα λιγνιτωρυχεία της Καλογρέζας

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Από τα πλέον σημαντικά στοιχεία της ιστορίας της Νέας Ιωνίας Αττικής, που το καλοκαίρι του 2023 συμπληρώνει 100 χρόνια από την ίδρυση - συγκρότησή της σαν πόλη που δέχτηκε μεγάλο αριθμό Μικρασιατών προσφύγων, είναι τα λιγνιτωρυχεία της Καλογρέζας.

Το μεροκάματο που εξασφάλισε η σκληρή, ανθυγιεινή και επικίνδυνη δουλειά σε πολλούς από τους Μικρασιάτες πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στη Νέα Ιωνία και οι επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία, τόσο οι θετικές με την ενίσχυση της όποιας αγοραστικής δύναμης, όσο και οι αρνητικές με τις εκτελέσεις του Μπλόκου της Καλογρέζας, αλλά και τις καθιζήσεις στην περιοχή, οδήγησαν στο σημείο να είναι τα λιγνιτωρυχεία και κυρίως οι άνθρωποι που τους έδωσαν ζωή, αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής ιστορίας.

Ιστορικές έρευνες και μετά την περίοδο της χοληστερίνης

 

Όπως και αν περάσατε το Πάσχα, είτε με εγκράτεια, είτε καταβροχθίζοντας κανένα κοπάδι (για να δουλέψουν μετά τις γιορτές, καρδιολόγοι, γαστρεντερολόγοι, ΕΚΑΒ, κλπ), καφέ το πρωινό του Σαββατοκύριακου  που έρχεται, θα πιείτε. 

Οπότε θα έχετε τη δυνατότητα να διαβάσετε τις νέες έρευνες που έχουμε ετοιμάσει για εσάς για να πάει καλά η μέρα και να πλουτίσετε τις ιστορικές σας γνώσεις. 

Eίτε στο σπίτι στον υπολογιστή, είτε έξω από το κινητό.

Συντονιστείτε με το blog μας...

Y.Γ. φωτο από τα απρόοπτα της οδήγησης το Πάσχα στην επαρχία.

Το «παγωμένο φουγάρο» του «Σπάρταλη» και της «Ιωνικής Υφαντουργίας Α.Ε.». (φωτορεπορτάζ)

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

 100 χρόνια από την ίδρυση της Νέας Ιωνίας Αττικής, το 1923, τόπο που στέγασε χιλιάδες Μικρασιάτες πρόσφυγες, συνεχίζουμε το σπονδυλωτό μας αφιέρωμα και περιδιαβαίνουμε την παλιά βιομηχανική περιοχή της συνοικίας της Ελευθερούπολης, εκεί που κάποτε χτύπαγε δυνατά η καρδιά του «ελληνικού Μάντσεστερ» όπως είχε ονομαστεί η περιοχή.

Ο μεγάλος αριθμός εργοστασίων κυρίως κλωστοϋφαντουργίας, έδωσε μεροκάματα σε μεγάλο αριθμό Μικρασιατών προσφύγων και αυτό επέδρασε ευεργετικά στις προσπάθειες να ξαναχτίσουν τις ζωές τους, μπαίνοντας στην αγορά εργασίας.