...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...
Ήταν η Ολυμπιάδα στο Μεξικό όπου οι «Μαύροι Πάνθηρες» σήκωσαν τις γροθιές τους. Αναφερόμαστε στον Τόμι Σμιθ και τον Τζον Κάρλος, πρώτος και τρίτος αντίστοιχα στην κούρσα των 200 μέτρων στις 16 Οκτωβρίου 1968, με δεύτερο τον λευκό Αυστραλό Πίτερ Νόρμαν.
Ως προς το αθλητικό σκέλος ο Σμιθ έγινε ο πρώτος άνθρωπος που έσπασε το φράγμα των 20 δευτερολέπτων στα 200 μέτρα, με χρόνο 19,82’’.
Mία εικόνα, χίλιες λέξεις και πράγματι οι Σμιθ και Κάρλος μπαίνουν στο στάδιο με μαύρες κάλτσες χωρίς παπούτσια στο στάδιο, για να δείξουν την φτώχεια στην ρατσιστική Αμερική. Ο πρώτος φορούσε ένα μαύρο φουλάρι για να εκφράσει την μαύρη περηφάνεια.
Ο Σμιθ σήκωσε τη δεξιά γροθιά του φορώντας μαύρο γάντι για να συμβολίσει την μαύρη δύναμη στην Αμερική και ο Κάρλος την αριστερή για να δείξει την μαύρη ενότητα. Τα γάντια ήταν το σύμβολο των Μαύρων Πανθήρων, που ήταν ένα μεγάλο αφροαμερικανικό κίνημα στις ΗΠΑ, ενάντια στο ρατσισμό, ενώ λίγους μήνες, τον Απρίλιο, πριν είχε δολοφονηθεί ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Μάλιστα το FBI, θεωρούσε τους Μαύρους Πάνθηρες την μεγαλύτερη απειλή εντός των Ηνωμένων Πολιτειών, εκτός οι ΗΠΑ εκείνα τα χρόνια, πολεμούσαν στο Βιετνάμ.
Ο λευκός της παρέας, ο Πίτερ Νόρμαν, που είχε ενημερωθεί για τις επιλογές των συναθλητών του, φόρεσε την αντιρατσιστική κονκάρδα του OPHR δηλαδή του Ολυμπιακού Πρότζεκτ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Το αρχικό σχέδιο της καμπάνας ήταν να γίνει μποϋκοτάζ της Ολυμπιάδας από τους έγχρωμους αθλητές και οι λόγοι ήταν πολλοί.
Οι αιχμές ήταν ο αποκλεισμός από τους Αγώνες των ρατσιστικών καθεστώτων της Νοτίου Αφρικής και της Ροδεσίας (σημερινή Ζιμπάμπουε), να επιστραφεί ο τίτλος που είχε αφαιρεθεί από τον Μοχάμεντ Άλι επειδή αρνήθηκε να πολεμήσει στο Βιετνάμ, να προσληφθούν περισσότεροι μαύροι προπονητές και να καθαιρεθεί ο πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Έιβερι Μπρίντατζ (σε αυτόν θα επανέλθουμε). Τελικά υπήρξαν διχογνωμίες και επιλέχθηκε η συμμετοχή, όπου με προϋπόθεση τη νίκη, οι παρεμβάσεις θα γίνονταν στις απονομές.
Η συνέχεια περιλάμβανε κυρώσεις καθώς Σμιθ και Κάρλος αποβλήθηκαν από το Ολυμπιακό, τους αφαιρέθηκαν τα μετάλλια, τους απαγορεύτηκε η συμμετοχή στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Υποτίθεται ότι παραβίασαν τον κανονισμό της διοργάνωσης όπως τόνισε η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή.
Οι ίδιοι που είχαν ήδη αρκετές αθλητικές διακρίσεις σχολίασαν ότι όταν κερδίζουν αντιμετωπίζονται ως Αμερικάνοι ενώ στις άλλες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται ως «βρωμο-νέγροι».
Αν κάνουμε ένα άλμα στην εποχή μας αν είσαι Αντετοκούνμπο είσαι αστέρας του ΝΒΑ, ενώ πριν από αυτό πωλητής ρολογιών σε λαϊκές χωρίς χαρτιά, που κινδυνεύεις να απελαθείς, ή αν θέλετε το πιο πρόσφατο “Black Lives Matter” με το γονάτισμα πριν την έναρξη του αγώνα στο ποδόσφαιρο.
Ξαναγυρνάμε στον πρόεδρο της Ολυμπιακής Επιτροπής Άβερι Μπρίντατζ, που εξαπέλυε μύδρους ότι οι αθλητές έφεραν την πολιτική στον αθλητισμό. Ο ίδιος όμως στην χιτλερική Ολυμπιάδα του Βερολίνου αποφάσισε να πάρει μέρος η αποστολή των ΗΠΑ και άφησε εκτός ομάδας τους Εβραίους αθλητές για να μην ενοχληθεί ο Χίτλερ. Δύο μέτρα λοιπόν και δύο σταθμά.
Στις ΗΠΑ ήταν μία περίοδος έντονων φυλετικών διακρίσεων, αλλά και αντιδράσεων σε αυτές, συνεπώς αντιμετωπίστηκαν και με εχθρότητα, αλλά και σαν ήρωες, ανάλογα από το κοινωνικό τμήμα και τις ιδέες που αυτό είχε. Απειλήθηκαν από ρατσιστές και πέρασαν αρκετά χρόνια μέχρι να αποκατασταθούν.
Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και ο Αυστραλός συναθλητής τους, που επίσης διώχθηκε στη χώρα του και μετά το θάνατό του τον αποκατέστησαν το 2012. Και στην Αυστραλία εκείνη την εποχή υπήρχε ανάλογο φαινόμενο διακρίσεων ενάντια στους ιθαγενείς Αβορίγινες και ο Αυστραλός σπρίντερ είχε πάει στο Μεξικό, έχοντας από πριν διαμορφωμένη άποψη στο θέμα των φυλετικών διακρίσεων.
Στην κηδεία του το 2006 (απεβίωσε στις 3 Οκτωβρίου 2006 σε ηλικία 64 ετών), οι δύο έγχρωμοι συναθλητές του, τον τίμησαν σηκώνοντας στους ώμους τους το φέρετρό του.
Το 2000 και ενώ στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αυστραλίας οι συμπατριώτες του τον αγνόησαν, πλην μίας μικρής τελετής στην παρουσίαση της ολυμπιακής ομάδας του πινγκ-πονγκ, ήρθε ο τέσσερις φορές χρυσός Ολυμπιονίκης Μάικλ Τζόνσον τον κάλεσε στο πάρτι των γενεθλίων του, και του είπε ότι ήταν ένας από τους ήρωες των παιδικών του χρόνων. Πέρασαν χρόνια και μετά το θάνατό του οι Αμερικανοί έδωσαν το όνομά τους στην ημέρα του κλασικού αθλητισμού στις ΗΠΑ.
Το 2012, το Αυστραλιανό κοινοβούλιο αποφάσισε πως: «Αυτή η Βουλή αναγνωρίζει τις εξαιρετικές αθλητικές επιδόσεις που Πίτερ Νόρμαν που κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο στα 200μ. το 1968 στους Ολυμπιακούς του Μεξικού με χρόνο 20.06 το οποίο δεν έχει καταρριφθεί ακόμα στη χώρα μας. Αναγνωρίζει την γενναιότητα του Πίτερ Νόρμαν να φορέσει την κονκάρδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο βάθρο, σε αλληλεγγύη με τους Αφροαμερικανούς αθλητές Τόμι Σμιθ και Τζον Κάρλος που χαιρέτησαν με την γροθιά της Μαύρης Δύναμης.
Ζητάει συγγνώμη από τον Πίτερ Νόρμαν για το λάθος που έγινε από την Αυστραλία με τον να μην τον στείλει το 1972 στους Ολυμπιακούς του Μονάχου αν και ήταν ικανός και αναγνωρίζει τον δυναμικό ρόλο που ο Πίτερ Νόρμαν έπαιξε στην αντιμετώπιση του ρατσισμού».
Για να μπούμε στο κλίμα της εποχής, εκτός από τα όσα συνέβαιναν στις ΗΠΑ, στο ίδιο το Μεξικό η κοινωνική και πολιτική αναταραχή, είχε σαν αποτέλεσμα δέκα μέρες πριν την έναρξη τους αγώνες, μία μεγάλη φοιτητική κινητοποίηση να πνιγεί στο αίμα, με αδιευκρίνιστο αριθμό θυμάτων και να μείνει στην ιστορία σαν «η σφαγή της πλατείας Τλατελόλκο».
Κάθε συμβολική ενέργεια των αθλητών στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, αυτόματα έπαιρνε διαστάσεις που ξέφευγαν κατά πολύ από την στενή αθλητική επικαιρότητα. Τέλος, για την ιστορία, την διάσημη πλέον φωτογραφία, τράβηξε ο πολυβραβευμένος φωτογράφος Τζον Ντομίνις (1921-2013),
Έρευνα: Νάσος Μπράτσος
Σχετική είδηση: Μεξικό: Οι Ολυμπιακοί Αγώνες και η σφαγή στην πλατεία Τλατελόλκο στις 2 Οκτωβρίου 1968
