...παραθέτω σκαρίφημα μίας ομιλίας μου που θα γίνονταν σε εκδήλωση που αναβλήθηκε με αφορμή τα φωτογραφικά ντοκουμέντα για τις εκτελέσεις στην Καισαριανή και τη χολή που διάφοροι ρίχνουν με αφορμή το γεγονός, σαν συμβολή μου στο δημόσιο διάλογο. Επαναλαμβάνω ότι είναι ανολοκλήρωτη, ειδικά στο τελείωμά της αλλά περιέχει τα βασικά σημεία...
Ακολουθεί το σκαρίφημα
Ευκαιρία τώρα που οι φωτογραφίες από την Καισαριανή, άνοιξαν τη συζήτηση να αναδειχθούν συνολικά τέτοια θέματα και μαζί τους το θέμα των αποζημιώσεων από τη Γερμανία.
Πιστεύω ότι οι φωτογραφίες πρέπει να πάνε στο φυσικό τους χώρο στο μουσείο εαμικής Εθνικής αντίστασης στην Καισαριανή.
Αρχικά να δούμε σε όσους προσπαθούν να μειώσουν τον ρόλο του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ με ανιστόρητες συκοφαντίες, ποια ιστορική συνέχεια είχαν αυτές οι πολιτικές σχολές σκέψης, γιατί δεν μπορούμε να βλέπουμε γεγονότα αποκομμένα από το ιστορικό τος πλαίσιο και τη ροή της ιστορίας.
Έχουν ρίζα, έχουν αιτίες, έχουν εξέλιξη, παράγουν αποτελέσματα.
ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΣ
Ας δούμε την περίοδο του Μεσοπολέμου μέχρι να πάμε στην κατοχή και τα «κατορθώματα», όσων μερικά χρόνια μετά μίσησαν την εθνική αντίσταση, τόσο πολύ ώστε ακόμα και στα τέλη της δεκαετίας του 1970 να γίνονται επεισόδια όταν τοπικές κοινωνίες επιχειρούσαν να κάνουν εκδηλώσεις για να την τιμήσουν και τώρα άρχισαν τη λάσπη και το δηλητήριο για να μπαχαλέψουν τη δημόσια συζήτηση που άνοιξε με αφορμή τις φωτογραφίες των εκτελεσθέντων κομμουνιστών στην Καισαριανή.
Το ιδιώνυμο του Βενιζέλου τη χρονιά του μεγάλου παγκόσμιου ΚΡΑΧ το 1929.
Το «Ιδιώνυμο» (Νόμος 4229/1929) ήταν ένας αντικομμουνιστικός νόμος που ψηφίστηκε από την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου τον Ιούλιο του 1929. Με τίτλο «Περί των μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών», ποινικοποίησε τη διάδοση ανατρεπτικών ιδεών, τις κομμουνιστικές δράσεις και τις απεργίες, οδηγώντας σε διώξεις και εξορίες.
Η φτωχοποίηση του κόσμου οδηγεί σε έξαρση ασθενειών, μεταξύ αυτών η φυματίωση και το καθεστώς προσπαθεί να οργανώσει συσσίτια, λαϊκά για τον πολύ κόσμο και μαθητικά για τους μαθητές, όπου οι οργανωτικές επιλογές υπολείπονται της ζήτησης.
Για παράδειγμα η εφημερίδα ΚΗΡΥΞ σε δημοσίευμα της 4-8-1931 αναφέρεται σε ζητήματα που πρέπει να λυθούν σε πανελλαδική κλίμακα, όπως η νοσοκομειακή περίθαλψη και τα λαϊκά συσσίτια, γιατί «Αν και οι σήμερον πεινώντες έτι εγκαταλειφθώσιν εις το έλεος των κηρυγμάτων των οργάνων της Γ' Διεθνούς, τα οποία αγάλλονται και χαίρονται βλέποντα καθημερινώς κλείουσας τας θύρας των καπναποθηκών, ημείς οι άλλοι οι εκπροσωπούντες το νόμιμον καθεστώς, ουδένα ας μη αιτιώμεθα. Τούτο θα είναι αποτέλεσμα και φυσική απόρροια της στάσεώς μας, ήν απευχόμεθα να τηρήσωμεν, προσφέροντες δια ταύτης νέα θύματα εις τον Μπολσεβικικόν Μολώχ. Αλλά θέμα τοιαύτης εκτάσεως και τόσης σημασίας δεν είναι δυνατόν να εξαντληθή με ένα άρθρον του Κήρυκος. Θα επανέλθομεν».
Αρχικά να σημειώσουμε για να μπούμε στο κλίμα της εποχής ότι ήταν χρόνια με ιδιαίτερη πολιτική ρευστότητα και μεγάλες αντιπαραθέσεις. Στα “πράγματα” ήταν η κυβέρνηση Παναγή Τσαλδάρη (Μάρτιος 1933 – Οκτώβριος 1935) . Το άλλο στρατόπεδο οι βενιζελικοί επιχείρησαν να ανατρέψουν την κυβέρνηση με το πραξικόπημα που εκδηλώθηκε την 1η Μαρτίου 1935, που απέτυχε με αποτέλεσμα ο Βενιζέλος να φύγει στο εξωτερικό.
Οι νικητές προχώρησαν σε διώξεις των πολιτικών τους αντιπάλων με αποστρατείες και ξηλώματα από θέσεις στο δημόσιο και παρέμειναν σταθεροί και στη στάση που είχε ο Βενιζέλος προς το εργατικό κίνημα και την αριστερά, δηλαδή διώξεις, φυλακές, εξορίες.
Και μόνο η υπενθύμιση της καταστολής του Μάη του 1936 και στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις, αλλά και σειρά μεγάλων απεργιών όπως στην Καλαμάτα το 1934, το 1929 στο Λαύριο, δείχνουν ότι πριν την κατοχή υπήρξε ένα μεγάλο εργατικό κίνημα, που όποιος και να ήταν στην κυβερνητική εξουσία το αντιμετώπισε σαν εχθρό.
Το 1935 η κυβέρνηση Τσαλδάρη οργάνωσε με αφορμή την 25η Μαρτίου την εθνική αθλητική παρέλαση (όσοι δεν παρελάσουν τίθενται εις το αριστερόν της κυβέρνησης, είναι και παρέλαση εθνικής μετανοίας).
Στην τελετή – ομιλίες στο τέλος της παρέλασης, δεν έκρυψαν τις προθέσεις τους (και δεν ήταν η πρώτη φορά) οι διοργανωτές και το θαυμασμό τους στο φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι και το ναζιστικό του Χίτλερ, αφού στην ομιλία του προς τους συγκεντρωμένους ο πρόεδρος της “Εθνικής Αθλητικής Ομοσπονδίας”, Πετραλιάς, τόνισε: “Ο γείτων μας Μουσσολίνι επί της νεολαίας εβασίσθη και εδημιούργησε την νέαν μεγάλην Ιταλίαν.
Εις την Γερμανίαν ο Χίτλερ χάρις εις την τέλειαν στρατιωτικήν και αθλητικήν προπαίδευσιν της γερμανικής νεολαίας κατόρθωσε και έθραυσε τας αλύσεις της συνθήκης των Βερσαλιών, ήτις εδέσμευσε τας ελευθερίας της”.
Και προς τέρψιν των θαυμαστών των φασιστών του Μουσσολίνι και των ναζιστών του Χίτλερ, αθλητές οδηγήθηκαν να κάνουν και τον ανάλογο χαιρετισμό. Στην ιστορία έχει μείνει ότι ανάλογες φιέστες γίνονταν επί δικτατορίας Μεταξά και ναι μεν είναι αληθές, η έμπνευση όμως προϋπήρξε και ανήκει σε κοινοβουλευτικό καθεστώς, που θαύμαζε τα ολοκληρωτικά αυτών που λίγα χρόνια μετά έδειξαν το σκληρό πρόσωπο του κατακτητή στη χώρα μας.
Δεν είναι περίεργο, είναι πολιτική συνέχεια όσων εκ της κυβερνώσας αστικής τάξης στη χώρα μας, στο Μεσοπόλεμο υμνούσαν με δημόσιο λόγο, τον Χίτλερ και το Μουσολίνι, που θεωρούσαν τον πρώτο ανάχωμα έναντι της τότε ΕΣΣΔ και διαψεύστηκαν γιατί ο Αδόλφος πρώτα κατέλαβε και αιματοκύλησε τους Ευρωπαίους που τον εμπιστεύτηκαν ως ακραίο αντικομμουνιστή και μετά επιτέθηκε στην ΕΣΣΔ όπου βρήκε το μάστορή του.
Οι ίδιοι παρέβλεπαν ότι τα Δωδεκάνησα ήταν υπό ιταλική κατοχή και όταν διαδήλωναν δωδεκανήσιοι φοιτητές στην Αθήνα, αντιμετωπίζουν αστυνομική καταστολή, συλλήψεις και δίκες. Εκείνη την περίοδο ο τότε δήμαρχος της Αθήνας Κοτζιάς, είχε πάει ομιλητής σε πάνελ της ιταλικής πρεσβείας στην Αθήνα με θέμα τα καλά του ιταλικού φασισμού, στην εκδήλωση μπούκαραν οργισμένοι δωδεκανήσιοι, έγιναν συμπλοκές και συλλήψεις και του φώναζαν τράβα να γίνεις δήμαρχος στη Ρώμη.
Όσων μετά την συνθηκολόγηση πήγαν ατσαλάκωτοι στη Μέση Ανατολή, ως «ελληνική κυβέρνηση», αλήθεια πότε είχαν γίνει εκλογές αφού η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο με τη δικτατορία Μεταξά.
Όλος αυτός ο εσμός παρέδωσε συνειδητά τους φυλακισμένους κομμουνιστές, συνδικαλιστές, απεργούς στους ναζί και μεγάλο μέρος αυτού του εσμού, χρησιμοποίησε την κίνηση αυτή σαν «διαβατήριο» εμπιστοσύνης για να συνεργαστεί μαζί τους στη συνέχεια.
ο συνδικαλιστής και μέλος του ΚΚΕ εργάτης στον κλάδο του οινοπνεύματος στην Καλαμάτα, Διομήδης Χριστακόπουλος, μεταφέρθηκε από την Ακροναυπλία, στο Χαϊδάρι και μετά στην Καισαριανή, όπου και εκτελέστηκε, το υλικό μας είχε δώσει, ο αείμνηστος γιός του Διονύσης Χριστακόπουλος, ΕΠΟΝίτης της κατοχής
Πίσω από τους προσεκτικά διατυπωμένους σχεδιασμούς του γερμανικού ιμπεριαλισμού για το χώρο των Βαλκανίων και την Ελλάδα κρυβόταν η επιδίωξη της ληστρικής εκμετάλλευσης της ελληνικής παραγωγής. Ακόμη και ο Μουσολίνι αναγκάστηκε να πει ότι «οι Γερμανοί πήραν απ’ τους Έλληνες ακόμα και τα κορδόνια των παπουτσιών τους», γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τον πίνακα της Γερμανικής Κρατικής Τράπεζας από τον οποίο προκύπτει ότι η κατά κεφαλή επιβάρυνση των Ελλήνων από τους Γερμανούς ανερχόταν σε 78 μάρκα το μήνα, τη μεγαλύτερη δηλαδή από όλες τις κατεχόμενες χώρες στην Ευρώπη.
Μέσα στα πλαίσια της ληστρικής εκμετάλλευσης της χώρας μας κυρίαρχη θέση είχε η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου και κυρίως του χρωμίου, από το όποιο παράγεται το ατσάλι, μέταλλο πολύτιμο για την πολεμική βιομηχανία. Η εξασφάλιση του ορυκτού πλούτου γινόταν κυρίως προς όφελος των γερμανικών μονοπωλίων, όπως η εταιρία ΚΡΟΥΠ.
Η ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΣΙΩΠΗ ΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΥΛΩΤΩΝ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Η επιλεκτική σιωπή σε σειρά γεγονότων, όσων κατηγορούν το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ότι με τις ενέργειες του οδηγούσε σε αιματηρά αντίποινα από τους Γερμανούς σε βάρος αμάχων.
Ας θυμηθούμε λοιπόν
Ο βομβαρδισμός του Πειραιά από εγγλέζικα και αμερικάνικα αεροπλάνα στις 11 Γενάρη 1944 . Πρέπει να σημειωθεί ότι η έναρξη του βομβαρδισμού έγινε ώρα που κυκλοφορούσε ο κόσμος στους δρόμους, άρα οι απώλειες αμάχων ήταν δεδομένες με βάση το επιχειρησιακό πλάνο.
Σε εκπομπές του το BBC είχε αναφέρει ότι ο Πειραιά αποτελεί στόχο, ως ναυτική βάση των Γερμανών και έδινε ζώνη ασφαλείας για τους αμάχους 500 μέτρα από το λιμάνι, κάτι που δεν τηρήθηκε. Οι επιθέσεις τους όχι μόνο στο λιμάνι, αλλά και στις λαϊκές συνοικίες της Β’ Πειραιά, που ερμηνεύτηκαν σαν τσαμπουκάς στο εαμικό κίνημα, αφού εκεί δεν υπήρχαν υποδομές των Γερμανών, αλλά μαζική παρουσία του εαμικού κινήματος.
Σε ανάλυσή της για το γεγονός η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, αναφέρει μεταξύ άλλων πως: «Όπως αποδείχτηκε, οι βομβαρδισμοί κάθε άλλο παρά στρατιωτικούς στόχους είχαν. Ο πρωινός βομβαρδισμός άρχισε σε ώρα αιχμής. Αλλά σκοτώθηκαν μόνο 8 Γερμανοί, ενώ δε χτυπήθηκαν καθόλου οι γερμανικές εγκαταστάσεις στο λιμάνι του Πειραιά και στην Ελευσίνα. Έμειναν άθικτες οι γερμανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Ναυστάθμου, το αεροδρόμιο στο Χασάνι, τα ναυπηγεία του Περάματος, όπου κατασκεύαζαν τσιμεντόπλοια, ενώ οι γερμανικές αποθήκες με πολεμικό υλικό δε βομβαρδίστηκαν. Στο ταφολόγιο του Δημοτικού Νεκροταφείου της Ανάστασης, αναφέρονται τα ονόματα 492 φονευθέντων, ενώ άγνωστος είναι ο αριθμός αυτών που μεταφέρθηκαν στο Β και Γ Νεκροταφείο Αθηνών.
Η σχετική σύγχυση για τον πραγματικό αριθμό των νεκρών, μέσα στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, έχει εξήγηση. Αυτό γιατί σε αρκετές περιπτώσεις δεν δηλώθηκαν οι απώλειες, ώστε η ίδια οικογένεια να κρατήσει το ατομικό δελτίο σίτισης, με σκοπό να καταφέρει να επιζήσουν από τον υποσιτισμό άλλα μέλη της. Επίσης όσοι εκ των τραυματιών διακομίστηκαν σε νοσοκομεία και απεβίωσαν αρκετό καιρό μετά από τα τραύματά τους, δεν κατεγράφησαν ως θύματα του βομβαρδισμού, αλλά ως θάνατοι εντός του νοσοκομείου.
Ο βομβαρδισμός του πλοίου του Ερυθρού Σταυρού, Βίριλ που ήταν δεμένο στο λιμάνι της Χίου, είχε σήμα του ΕΣ και είχε ενημερώσει για το δρομολόγιο του. Το πλοίο πραγματοποιούσε αποστολή του Ερυθρού Σταυρού, προστατευμένο από τις διεθνείς συνθήκες, και έφερνε τρόφιμα και εφόδια για τους δοκιμαζόμενους από την πείνα νησιώτες. Το φορτίο του ήταν σιτάρι, αλεύρι, μπιζέλια, σιμιγδάλι, ρύζι, ζάχαρη, γάλα γλυκό σε κουτιά και πετρέλαιο. Η επιδρομή των εγγλέζικων αεροπλάνων άφησε πίσω της 18 νεκρούς, μεταξύ αυτών και ο Σουηδός αντιπρόσωπος του Ερυθρού Σταυρού Νils Erik Nilsson, 60-70 τραυματίες και πολλές υλικές καταστροφές. Εκτίμηση ότι έγινε σαν επίδειξη «τσαμπουκά» για τις μεταπολεμικές εξελίξεις.
Το Ολοκαύτωμα στο Κομμένο της Άρτας στις 16 Αυγούστου 1943. Συνολικά δολοφονήθηκαν 317 κάτοικοι από τους οποίους 192 ήταν γυναίκες, 2 ήταν ιερείς και 97 ανήλικα, κυρίως νήπια και παιδιά κάτω των 15 ετών. Από τις οικογένειες του χωριού, δεκαεννιά εξολοθρεύθηκαν ολοσχερώς. Το χωριό είχε χρησιμοποιηθεί σαν σημείο διανομής εφοδίων προς τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ. Η ανάμιξη του ΕΔΕΣ λειτούργησε έτσι ώστε να μην χρησιμοποιηθεί από τους αποτυχημένους αναθεωρητές της ιστορίας, σαν «παράδειγμα» που η δράση ανταρτών οδήγησε σε αντίποινα.
Το Μπλόκο της Καλογρέζας (σε λίγες μέρες στις 15 Μάρτη έχουμε την επέτειο των 82χρόνων) που το πλήρωσαν οι ίδιοι που «προκάλεσαν» τα αντίποινα, οι ανθρακωρύχοι της Καλογρέζας που έμεναν και στην περιοχή και με τις απεργίες τους δημιούργησαν προβλήματα στους Γερμανούς, στον ανεφοδιασμό και τη χρήση ενέργειας. Εκτελέστηκαν 22, οι 21 ήταν Έλληνες και ο ένας Ιταλός αντιφασίστας. Η συμμετοχή όλων των κατοίκων της περιοχής στην αντίσταση δεν άφησε περιθώρια για σπέκουλα σε βάρος του ΕΑΜ. Αντίθετα οι δωσίλογοι πρωταγωνίστησαν στο Μπλόκο.
εκτελέσεις σαν αντίποινα στην ανατίναξη του Γοργοπόταμου
Ο Γοργοπόταμος το Νοέμβρη του 1942, όπου υπήρξαν εκτελέσεις κατοίκων της Υπάτης σαν αντίποινα, με κεντρικό τον ρόλο Έλληνα καταδότη (αργότερα τον εκτέλεσε ο ΕΛΑΣ) και έχουν διασωθεί και φωτογραφίες από το γεγονός, αλλά εκεί η συμμετοχή Εγγλέζων και του ΕΔΕΣ λειτούργησε σαν φρένο για να φορτωθούν τα αντίποινα στον ΕΛΑΣ. Δύο μέτρα και δύο σταθμά λοιπόν.
Η απεργία της 14ης του Απρίλη του 1942, η πρώτη μεγάλη απεργία στη σκλαβωμένη Ευρώπη, επτά μέρες και επτά νύχτες στο δρόμο.
Οι υπάλληλοι του Ταχυδρομείου, της Τηλεφωνίας και της Τηλεγραφίας, όλο το Τριατατικό προσωπικό, αψηφώντας τις απειλές κατεβαίνουν σε απεργία για τη επιβίωση τους, με αποτέλεσμα στις 22 Απρίλη να κηρυχθεί η πρώτη καθολική απεργία των δημοσίων υπαλλήλων και να νεκρώσει ο κρατικός μηχανισμός.
Έγιναν συλλήψεις Τριατατικών, έκτακτα Στρατοδικεία με την επαπειλούμενη ποινή του θανάτου που θα επιβαλλόταν σε όποιον εξακολουθούσε να απεργεί, όλα αυτά δεν μπόρεσαν να κάμψουν την αποφασιστική στάση των απεργών.
Η κατοχική κυβέρνηση αναγκάζεται να κάνει πολλές υποχωρήσεις καθώς, όλοι οι συλληφθέντες απελευθερώνονται, οι διώξεις σταματούν και οι υπάλληλοι επιστρέφουν στις εργασίες τους. Μάλιστα με νομοθετικό διάταγμα θα τους χορηγήσει επίδομα με κλιμακωτή αύξηση μέχρι 300 %.
Ποιος λοιπόν «χρησιμοποίησε» όπως αρέσκονται να λένε οι αναθεωρητές της ιστορίας το κίνημα αυτό. Δεν ήταν η πείνα και ο σχεδόν βέβαιος θάνατος από αυτήν ικανοί παράγοντες για να τους οδηγήσουν σε μάχη επιβίωσης;
Όσοι έχουν μάθει να βλέπουν τους ανθρώπους μέσα στη ροή της ιστορίας σας άβουλα πιόνια, μάλλον κρίνουν εξ ιδίων τα αλλότρια.
Οπότε τα ερωτήματα που θέτει η ιστορία και τα απαντάει η ίδια, είναι αμείλικτα:
Ποιοι πολέμησαν και νίκησαν στον ελληνοϊταλικό πόλεμο;
Ποιοι πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση στους Γερμανούς στα οχυρά;
Ποιοι γύρισαν σακατεμένοι;
Ποιοι δεν γύρισαν ποτέ;
Ποιοι προσπαθούσαν με εντολή του συμμαχικού στρατηγείου της Μ. Ανατολής να διαφύγουν για να καταταγούν;
Ποιοι βγήκαν στο βουνό;
Ποιοι πέθαναν από την πείνα;
Ποιοι επέζησαν με χρόνια νοσήματα λόγω του υποσιτισμού, που ανιχνεύθηκαν και επιστημονικά στα μεταπολεμικά χρόνια;
Ποιοι έβλεπαν να τους αρπάζουν τη φτωχική σοδειά με "νόμο" οι κατακτητές, αλλά και πέραν αυτού να πλιατσικολογούν, να αρπάζουν και να τους κακοποιούν;
Ποιοι ματαίωσαν την πολιτική επιστράτευση και ποιοι οργάνωσαν συσσίτια;
Ποιοι έδωσαν ψήφο τις γυναίκες στις απελευθερωμένες περιοχές;
Σε ποιους εντάχθηκαν αυτομολήσαντες αντιναζιστές Γερμανοί, σε μια σχετικά άγνωστη και ηρωική σελίδα διεθνισμού και μάχης ενάντια στο φασισμό, γιατί έβλεπαν ποιοι μάχονταν τους ναζί.
Συνεπώς όσοι προσπαθούν να αναθεωρήσουν την ιστορία ζωγραφίζοντας καρικατούρες ανέμελων και αδιάφορων χωρικών που δεν τους ενδιέφερε ποιον κατακτητή θα έχουν στο σβέρκο τους και τους είχε «παγιδεύσει» ο ΕΛΑΣ, ώστε ή να τους ξεπαστρέψουν οι Γερμανοί με αντίποινα ή να αναγκάζονται να βγαίνουν στο βουνό σαν αντάρτες με το ζόρι, ένα πράγμα κάνουν. Προσβάλλουν ένα λαό που μάτωσε από τους ναζί και τους φασίστες και τους πολέμησε σε κάθε ιστορική περίοδο που τους βρήκε μπροστά του.
Στην Ικαρία από όπου κατάγονται τρεις από τους 200, Πίττακας, Τσερμέγκας και ο τροτσκιστής Κρόκος, υπάρχει εδώ και μερικά χρόνια ένα μνημείο. Συχνά γιορτάζοντας μπροστά του οι Πρωτομαγιές.
Φτιάχτηκε με προσωπική δαπάνη μέλους της οικογένειας Πίττακα, σε μετάφραση το κράτος για δεκαετίες σιωπούσε ακόμα και μετά την πτώση της δικτατορίας. Φοβόταν την ιστορική μνήμη. Άλλωστε γενικά άργησε η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης.
