Ικαριώτες Πρόσφυγες στο Β Παγκόσμιο Πόλεμο Α μέρος

https://www.youtube.com/watch?v=C625SYZQJ9U

Τρίτη 24 Μαρτίου 2026

«Η ιστορία του Antonio Pellegrino μας διδάσκει ότι η αλληλεγγύη μεταξύ των εργαζομένων δεν γνωρίζει σύνορα»

 



Απομαγνητοφωνήσαμε από το ηχητικό ντοκουμέντο που έχουμε στη διάθεσή μας, το πλήρες κείμενο των δηλώσεων των Ιταλών συνδικαλιστών που έδωσαν το παρόν στις εκδηλώσεις του Μπλόκου της Καλογρέζας, στο οποίο μεταξύ των εκτελεσθέντων ήταν και ο Ιταλός αντιφασίστας Antonio Pelegrino. Το «ντύσαμε» με φωτο από τις δράσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων στις οποίες συμμετέχουν.


1)Danilio di Chio, συντονιστής του εργατικού κέντρου του Lavello και μέλος της ANPI (Associazione Nazionale Partigiani d'Italia).

«Είμαι συγκινημένος και αποτελεί τιμή για εμένα που βρίσκομαι εδώ σήμερα, επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω τον Δήμαρχο Νέας Ιωνίας, Παναγιώτη Μανούρη, την Όλγα Νάση και τον Παντελή Σταματελόπουλο, που έκαναν όλο αυτό δυνατό. Ο Antonio Pelegrino ήταν συγγενής μου, η γιαγιά μου από την πλευρά της μητέρας μου, ήταν ξαδέρφη του. 

“Γνώρισα” λοιπόν τον  Antonio Pelegrino, όταν ακόμα ήμουν παιδί, μέσα από τις διηγήσεις της γιαγιάς μου Ταντέλα. Η Ταντέλα υπήρξε πρωταγωνίστρια των αγροτικών αγώνων στον τόπο μου, στα χρόνια του Τζουζέπε Ντι Βιτόριο, εκείνη ήταν που με δίδαξε ότι η πρόοδος των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ευημερία και η αξιοπρέπειά τους, κατέστησαν δυνατά χάρις στον αντιφασιστικό αγώνα, ο οποίος στη χώρα μου, όπως και σε πολλά μέρη της Ευρώπης, οδήγησε στη γέννηση των σύγχρονων δημοκρατιών.



Επομένως δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι  ο  Antonio Pelegrino και όλα τα 22 παλληκάρια, οι ήρωες του Μπλόκου της Καλογρέζας, προέρχονταν από μία γειτονιά, που οι εργάτες των λιγνιτωρυχείων και οι κλωστοϋφαντουργοί, ηγήθηκαν της αντίστασης και δεν εκπλήσσει που εκείνη η σφαγή ήταν μία απάντηση, όχι μόνο στον αγώνα ενάντια στους ναζιφασιστές και όλων των συνεργατών τους, αλλά και στις κινητοποιήσεις των ανθρακωρύχων. 

Ήταν μία συντονισμένη και αιματηρή απάντηση των κατακτητών και των αφεντικών, με σκοπό να συντρίψουν την λαϊκή αντίσταση. 

Παρόμοιο επεισόδιο υπάρχει και στις σελίδες της ιταλικής ιστορίας όταν στις 5 Μαρτίου 1943, σύσσωμοι οι εργάτες του εργοστασίου Mirafiori, σταματούν τις μηχανές, οργανώνουν πορεία μέσα στους χώρους εργασίας και εν ριπή οφθαλμού, παρασύρουν σε απεργία ολόκληρο το εργοστάσιο.


Απαντούν σε εκπροσώπους των επιστατών και της φασιστικής πολιτοφυλακής, που προσπαθούν με απειλές να τους αναγκάσουν να επιστρέψουν στη δουλειά, “θέλουμε να ζήσουμε ειρηνικά”.

Εκείνο το επεισόδιο ήταν το φιτίλι που άναψε τη μεγάλη εργατική εξέγερση στα εργοστάσια του βορά, η οποία πέρασε στην ιστορία ως οι απεργίες του Μαρτίου του 1943, που σηματοδότησαν την αρχή του τέλους της φασιστικής δικτατορίας του Μουσολίνι και αποτέλεσαν το πρώτο ηρωικό επεισόδιο της ένδοξης ιταλικής αντίστασης. 


Τον απελευθερωτικό αγώνα εξέφραζαν τρεις θεμελιώδεις ανάγκες, η διεκδίκηση της ελευθερίας εναντίον της δικτατορίας, η αναζήτηση της ειρήνης μετά από χρόνια πολέμου και η επιβεβαίωση της αξιοπρέπειας της εργασίας, όπως αυτή εκφράστηκε μέσα από τις απεργίες και την εργατική και αγροτική κινητοποίηση κατά την αντίσταση.

Ήταν ακριβώς η σύγκλιση της επιθυμίας για ελευθερία, της ανάγκης για ειρήνη και της διεκδίκησης των δικαιωμάτων των εργαζομένων, που αργότερα θα εύρισκαν την ίδια έκφραση στο Σύνταγμα και στο καταστατικό των εργαζομένων, που κατέστησαν την αντίσταση εφικτή και νικηφόρα.


Η αξία και η αναγκαιότητα της μνήμης έγκειται στο βαθύτερο νόημα της, να θυμόμαστε μαζί, γιατί μαζί θυμόμαστε και μαζί ανανεώνουμε τη δέσμευσή μας, να φράξουμε το δρόμο σε ότι απαρνείται τις αξίες της ελευθερίας των δύο χωρών μας. Αυτές οι αξίες ονομάζονται ελευθερία, ειρήνη και εργασιακή αξιοπρέπεια.

Δεν ξεχνάμε έχοντας πλήρη επίγνωση ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο για πάντα, αυτή είναι η δέσμευση που προωθούμε μαζί με την CGIL, την FIOM, και την ANPI

Ζήτω οι παρτιζάνοι και οι παρτιζάνες, ζήτω οι μαχητές της ελευθερίας, ζήτω οι εργαζόμενες και οι εργαζόμενοι, ζήτω η ειρήνη».




2)Vincenzo De Michele  συνδικαλιστής μεταλλεργάτης της FION-CGIL Basilicata

«Δεν θα επαναλάβω τις ευχαριστίες που έκανε ο σύντροφός μου, θα επισημάνω τις ευχαριστίες μου στην ΕΣΗΕΑ ειδικά σε μία περίοδο που υπάρχει άνοδος της δεξιάς και της ακροδεξιάς σε όλο τον κόσμο, θα ήθελα να επισημάνω τα λόγια του πρώην προέδρου της δημοκρατίας στην Ιταλία, Περτίνι, ο οποίος είπε ακριβώς ότι ο φασισμός είναι η άρνηση της ελευθερίας. 

Βρισκόμαστε εδώ σήμερα, όχι για μία απλή τελετή βιτρίνας, αλλά για να επιβεβαιώσουμε μία πολιτική και κοινωνική δέσμευση, να θυμόμαστε αυτή τη φασιστική και ναζιστική σφαγή που έπληξε αυτή την εργατική κοινότητα, σημαίνει πάνω από όλα να τιμούμε όσους πλήρωσαν με τη ζωή τους, την εναντίωση στη βαρβαρότητα του κεφαλαίου και της αντίδρασης.



Σε αυτόν τον τόπο των προσφύγων και των εργατών, η ιστορία μας παραδίδει το παράδειγμα ενός Ιταλού στρατιώτη, του Antonio Pellegrino. 


Ο Antonio Pellegrino ήταν ένας άνθρωπος, που μπροστά στη φρίκη της κατοχής, στάθηκε ικανός να πράξει την μόνη αξιοπρεπή κίνηση, την λιποταξία από τον στρατό του κατακτητή και την ένταξη στις τάξεις της αντίστασης. Δεν ήταν ρομαντική κίνηση, αλλά μία ταξική επιλογή. 

Αναγνώρισε στο λαό της Νέας Ιωνίας, όχι έναν εχθρό, αλλά τη δική του κατάσταση ως θύμα της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης. Κατάλαβε ότι η πραγματική πατρίδα δεν είναι αυτή των συνόρων που χαράσσουν τα αφεντικά, αλλά εκείνη των δικαιωμάτων και της ελευθερίας.

ο Vincenzo De Michele αριστερά και δεξιά ο Danilo di Chio


Ως συνδικαλιστές, γνωρίζουμε ότι ο φασισμός υπήρξε ιστορικά, το όπλο των εργοδοτών, ενάντια στις οργανώσεις των εργαζομένων. Το χτύπημα στη Νέα Ιωνία σήμανε πλήγμα στην καρδιά της κοινωνικής αντίστασης

Σήμερα σε μία Ευρώπη που οι εθνικισμοί σηκώνουν ξανά κεφάλι και η εκμετάλλευση αλλάζει μορφή αλλά όχι ουσία, η παρουσία μας εδώ, έχει ένα σαφές μήνυμα. Δεν υπάρχει δημοκρατία χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη, δεν υπάρχει ελευθερία αν η εργασία είναι επισφαλής και χωρίς αξιοπρέπεια. 

Η ιστορία του Antonio Pellegrino μας διδάσκει ότι η αλληλεγγύη μεταξύ των εργαζομένων δεν γνωρίζει σύνορα, είναι κοινός ο αγώνας στην Αθήνα όπως και στη Ρώμη. 


Η υπεράσπιση αυτής της μνήμης, αυτής της σφαγής, σημαίνει εναντίωση  σε κάθε προσπάθεια αναθεώρησης της ιστορίας και αποδόμησης των δικαιωμάτων που κατακτήθηκαν με το αίμα των προκατόχων μας.

Η θυσία των πολιτών της Νέας Ιωνίας και η επιλογή εκείνου του Ιταλού συντρόφου, θα αποτελούν για εμάς μία ξεκάθαρη εντολή.

Δεν θα κάνουμε ούτε βήμα πίσω στην υπεράσπιση της δημοκρατίας και των αξιών της αντίστασης.

Τιμή στους πεσόντες της Νέας Ιωνίας, αντίσταση τώρα και πάντα, ζήτω η διεθνής αλληλεγγύη των εργαζομένων».