Μετά το φόνο που ακόμα και οι σκληροί Γερμανοί «εντυπωσιάστηκαν» από την αγριότητα του συνεργάτη τους, τον άφησαν άταφο στο οροπέδιο της Νίδας, στις πλαγιές του Ψηλορείτη και έφυγαν. Σε άλλο σημείο γερμανική περίπολος είχε συλλάβει τον Γιώργη Βρέντζο και τον ανέκρινε μήπως είχε βοηθήσει τους αντάρτες. Αν και τον φυλάκισαν κατάφερε να δραπετεύσει και πήγε στα βουνά να βρει τον αδερφό του χωρίς να ξέρει ότι δεν ήταν πια εν ζωή. Ο δολοφονημένος είχε βοηθήσει τους αντάρτες δίνοντάς του νερό και ψωμί.
ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΓΝΩΜΗ 1-5-1947
Ο Γιώργης Βρέντζος έμαθε τα νέα και πήγε στους Γερμανούς να ζητήσει να του υποδείξουν πού είχε συμβεί το περιστατικό για να θάψει τον αδερφό του. Φως στην υπόθεση έδωσε ένα μικρός σε ηλικία βοσκός που είχαν χρησιμοποιήσει σαν οδηγό τους οι Γερμανοί και ακόμα και αυτοί τον προστάτεψαν από την απόπειρα του Μαγιάση να τον δολοφονήσει για να μην υπάρχει Έλληνας μάρτυρας στη δολοφονία του Μιχάλη Βρέντζου.
Ο Μαγιάσης που βαρύνονταν με πολλά εγκλήματα στα χρόνια της κατοχής (ο ίδιος ο Γιώργης Βρέντζος σε συνέντευξή του το 1982 στον δημοσιογράφο Νίκο Ψιλλάκη, του καταλογίζει 362 φόνους, άλλοι κάνουν λόγο για 392, καθώς «όργωνε» την Κρήτη με τους Γερμανούς), όταν τελείωσε ο πόλεμος επιχείρησε να διαφύγει στην Αθήνα.
Εκεί κυκλοφορούσε με στολή του ΕΛΑΣ για να μην κινεί υποψίες και εντοπίστηκε από Κρητικό, στην προσπάθειά του να εμπορευτεί – διακινήσει μεγάλη ποσότητα λαδιού, βλέπετε τόσοι φόνοι επί κατοχής, δεν έγιναν με το αζημίωτο.
Ο διώκτης του Γιώργης Βρέντζος είχε φορέσει στολή χωροφύλακα για να μπορεί να μπαινοβγαίνει σε φυλακές μήπως και τον εντοπίσει, χωρίς αποτέλεσμα, γιατί τον είχαν στην απομόνωση. Έτσι μετά τον εντοπισμό στην Αθήνα και τη σύλληψή του, ήρθε η ώρα της δίκης στο Ηράκλειο με δρακόντεια μέτρα ασφαλείας.
Ο Βρέντζος κατάφερε και έκρυψε ένα μαχαίρι που δεν εντοπίστηκε και στην κρίσιμη στιγμή κατάφερε δύο χτυπήματα στην κοιλιακή χώρα του Μαγιάση, ο οποίος υπέκυψε στο νοσοκομείο. Η αναταραχή που δημιουργήθηκε ήταν μεγάλη και ενδεχομένως ο Βρέντζος να έσωσε τη ζωή του επειδή κάποιος φώναξε ότι είχαν ζώσει το δικαστήριο άνδρες από τα Ανώγεια.
Ήρθε και η σειρά του Βρέντζου να δικαστεί (στα Χανιά έγινε η δίκη) με την θανατική ποινή να είναι η πιο πιθανή, ήταν άλλωστε και η πρόταση του Εισαγγελέα.
Και την ύστατη ώρα, έφτασε στο δικαστήριο, απόφαση του Συμμαχικού Στρατηγείου της Μέσης Ανατολής, η οποία καλούσε τους Κρητικούς να σκοτώσουν τον Μαγιάση και τους άλλους γκεσταπίτες. Η οποία δεν είχε ανακληθεί έως και τη μέρα που πήρε εκδίκηση ο Γιώργης Βρέντζος.
Συνεπώς θεσμικά ήταν καλυμμένος, δεν ήταν φόνος και αυτοδικία, αλλά εφάρμοσε την οδηγία και τελικά αθωώθηκε.
Όσο πανηγύρισαν μέσα στο δικαστήριο όσοι τον είδαν να παίρνει το αίμα του πίσω, άλλο τόσο πανηγύρισαν και στην υποδοχή του στο χωριό του.
Το παρατσούκλι του Γιώργη Βρέντζου ήταν «Τηγανίτης». Γι αυτόν γράφτηκε τραγούδι, ενώ το όνομά του έγινε πηγή έμπνευσης για ερασιτεχνικό ποδοσφαιρικό σωματείο στο Ηράκλειο, τον Αθλητικό Σύλλογο Ηρακλείου «Τηγανίτης», που δεν κρύβει και την ιδεολογική του σύγκλιση με τα πεπραγμένα του Βρέντζου.
Δήλωση στο www.ertnews.gr του Δρ Αριστομένη Ι. Συγγελάκη, Συγγραμματέα του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και μέλος της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου
«Ένας αετός των Βρέντζηδων έσφαξε τον Μαγιάση,
κι όλοι μαζί φωνάξαμε, η χέρα του ν’ αγιάσει.
Μέσα στο Δικαστήριο γιατί ’χενε σκοτώσει
κι έπρεπε οπωσδήποτε ζωή να παραδώσει».
«Έτσι, γλαφυρά, απέδωσε η λαϊκή μούσα την πράξη του Γιώργη Βρέντζου, του θρυλικού «Τηγανίτη», που τιμώρησε σκληρά τον Νικόλαο Μαγιάση γιατί δολοφόνησε και άφησε άταφο τον αδελφό του Μιχάλη στον Ψηλορείτη. Κανείς Κρητικός δεν έκλαψε τον "γκεσταμπίτη Μαγιάση", όπως τον αποκαλούσαν, που πρόδωσε την πατρίδα του και ως μίσθαρνο όργανο του Γ’ Ράιχ συμμετείχε ενεργά στο βασανισμό και τη δολοφονία εκατοντάδων πατριωτών. Είναι χαρακτηριστικά τα μεσαιωνικά μαρτύρια μέχρι θανάτου στα οποία υπέβαλε τον 18χρονο Σταύρο Ανδρεαδάκη από τον Σοκαρά Ηρακλείου για να μαρτυρήσει τους αντάρτες αλλά ο μικρός ήρωας δεν του έκανε το χατίρι.
 |
| Aρ. Συγγκελάκης |
Ο Γιώργης Βρέντζος ή "Τηγανίτης" πήρε θρυλικές διαστάσεις, καθώς η πράξη του ικανοποίησε το κοινό περί δικαίου αίσθημα, έστω και αν η αυτοδικία δεν είναι αποδεκτή σε ένα Κράτος Δικαίου. Έγινε τραγούδι, λαϊκή αφήγηση, ακόμη και ομάδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ στο Ηράκλειο, που υμνούν την Αντίσταση του λαού μας, καταγγέλλουν τον φασισμό και αξιώνουν την απόδοση δικαιοσύνης.
Της δικαιοσύνης για τα ναζιστικά εγκλήματα που δεν επέτρεψε να αποδοθεί το μεταπολεμικό ελληνικό κράτος καθώς ελάχιστοι δωσίλογοι κάθισαν στο σκαμνί και ακόμη λιγότεροι καταδικάσθηκαν για τα αποτρόπαια εγκλήματά τους. Αντίθετα, οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις, εκπληρώνοντας τη θέληση του ξένου παράγοντα, "ξέπλυναν" τους δωσίλογους και τους αξιοποίησαν σε θέσεις - κλειδιά του κρατικού μηχανισμού, την ώρα που κυνηγούσαν απηνώς τους αντιστασιακούς, στέλνοντάς τους στο εκτελεστικό απόσπασμα, τις φυλακές και τα ξερονήσια!..
Όμως, πρέπει να είναι σαφές ότι στη χώρα μας οι δωσίλογοι ήταν ένα πολύ μικρό μέρος του πληθυσμού, ενώ, αντίθετα, στην Αντίσταση συμμετείχαν μαζικά οι Έλληνες! Ένα ακόμη στοιχείο τιμής και υπερηφάνειας για την πατρίδα και το λαό μας!
Η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, που έγινε πράξη, μόλις, το 1982 από την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου, ήταν ένα οφειλόμενο χρέος της Ελληνικής Δημοκρατίας απέναντι σε όσους αντιστάθηκαν στον φασισμό και αγωνίστηκαν για Ελευθερία και Εθνική Ανεξαρτησία.
Όμως για να αποδοθεί δικαιοσύνη πρέπει επιπλέον να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι των ναζιστικών εγκλημάτων και να αποζημιωθούν τα θύματά τους. Και αν το πρώτο είναι, πλέον, σχεδόν αδύνατο για αντικειμενικούς λόγους, το δεύτερο, η αποζημίωση δηλαδή των οικογενειών των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας, δεν είναι απλώς αναγκαία και ρεαλιστική πράξη δικαιοσύνης αλλά και ένα εξαιρετικά επίκαιρο μήνυμα μηδενικής ανοχής σε όσους σχεδιάζουν νέα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, της Ειρήνης και της Δημοκρατίας».
Έρευνα: Nάσος Μπράτσος
