Ραφήνα: 110 χρόνια από τότε που άρχισε η εξόρυξη λιγνίτη

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Kλείνουν 110 χρόνια από τότε που ξεκίνησε η εξόρυξη στη Ραφήνα του λιγνίτη, διαδικασία που έπαιξε βασικό ρόλο στη συγκρότηση της τοπικής κοινωνίας αφού συγκέντρωσε εξειδικευμένους εργαζόμενους από πολλές περιοχές της χώρας, που εγκαταστάθηκαν εκεί στα λιγνιτωρυχεία του Γρώμαν. Διαδρομές που ξεκίνησαν από την Κύμη και τη Σέριφο, διασταυρώθηκαν στη Ραφήνα, με το εργατικό δυναμικό και τις οικογένειές τους να δημιουργούν ολόκληρη περιοχή όπου έμεναν οι λιγνιτωρύχοι.

Το σπίτι (ό,τι έχει απομείνει) που ο ιδιοκτήτης των μεταλλείων Γερμανός Αιμίλιος Γρώμαν, εγκατέστησε ένα από τα στελέχη του.

Ορατά ακόμα και σήμερα είναι τα απομεινάρια της περιόδου εξόρυξης του λιγνίτη σε ορισμένα από τα ξεχασμένα τμήματα της παλιάς λεωφόρου Μαραθώνος.

Καθόλου τυχαίο λοιπόν, που την Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2025 στη Ραφήνα σε αίθουσα της εκκλησίας της Ανάληψης στην περιοχή της διασταύρωσης Ραφήνας, πραγματοποιήθηκε μία ενδιαφέρουσα εκδήλωση – ομιλία για την ιστορία του μεταλλευτικού κλάδου και το οκτάωρο, ενώ στις αρχές του 2026 έγινε και ένας ιστορικός περίπατος με μεγάλο ενδιαφέρον.

Για την ιστορική και αιματηρή απεργία του 1916 στη Σέριφο που οδήγησε στην εφαρμογή του οκτάωρου μίλησε ο Θοδωρής Λιβάνιος, ερασιτέχνης ερευνητής λαογράφος και απόγονος μεταλλωρύχου. Παράλληλα έχει σημαντική συμβολή στην οργάνωση ετήσιων εκδηλώσεων τιμής και μνήμης για τα γεγονότα του 2016.

ο χώρος των παλιών λιγνιτωρυχείων

Ο έτερος ομιλητής στη συγκεκριμένη εκδήλωση, ο Δημήτρης Μακρής, γέννημα – θρέμμα της περιοχής με πατέρα από τη Σέριφο και μητέρα από την Κύμη, ιστορικός ερευνητής και λαογράφος της τοπικής ιστορίας, όπως μας είχε πει σε παλαιότερη συνέντευξή του:

«To 1915 στα λιγνιτωρυχεία του Σκαλιστήρη στην Κύμη Ευβοίας, είχαν γίνει απολύσεις λόγω συνδικαλιστικής δράσης και έτσι αρκετοί έμπειροι συνδικαλιστές ήρθαν στην περιοχή της Ραφήνας στο λιγνιτωρυχεία του Γρώμαν. Επίσης το 1916 είχαμε την αιματηρή εξέγερση των λιγνιτωρύχων στη Σέριφο, που διεκδικούσαν να εφαρμοστεί το 8ωρο (ο νόμος υπήρχε ήδη τρία χρόνια αλλά δεν εφαρμόζονταν).

Έτσι μετά από τα γεγονότα, περίπου στο 1920 είχαμε την έλευση στη Ραφήνα λιγνιτωρύχων από τη Σέριφο, που ήταν έμπειροι στο συνδικαλισμό όπως και οι Κουμιώτες που είχαν ήδη έρθει και έτσι έγινε ένα γερό κράμα εργατικού συνδικαλισμού.

Όλοι αυτοί αρχικά έμεναν στη διασταύρωση Ραφήνας και ίδρυσαν το συνεταιρισμό αστέγων και ακτημόνων διασταύρωσης Ραφήνας. Στην αρχή έμεναν σε λαγούμια και σε καλύβες που έμοιαζαν με τις καλύβες των Σαρακατσάνων. Από το 1930 αρχίζουν να αγοράζουν γη από την Ιερά Μονή Πεντέλης και να χτίζουν σπίτια».

Εορτή της Αγίας Βαρβάρας, προστάτιδας του κλάδου το 1949.

Ο συνομιλητής μας αναφέρεται και στην περίοδο της κατοχής όπου: