Ταξιδεύοντας στο παρελθόν μέσα από το «Λαογραφικό Μουσείο της Ακαμάτρας» στην Ικαρία

 

...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

Στον κόσμο της οργανωμένης προσπάθειας διάσωσης της ιστορικής μνήμης, έχει μπει εδώ και λίγο καιρό το «Λαογραφικό Μουσείο της Ακαμάτρας» στην Ικαρία. Θα λέγαμε ότι το μουσείο φτιάχτηκε ιστορικά στο σωστό μέρος, καθώς κάποτε η Ακαμάτρα, ένα ορεινό χωριό, ήταν διοικητικό-αυτοδιοικητικό κέντρο του νησιού και έδρα του Δήμου Μεσαρίας (η ευρύτερη περιοχή ονομάζεται Μεσαριά, καθώς βρίσκεται στο κέντρο του νησιού και γι αυτό στις παλιές εποχές της τουρκοκρατίας, ήταν και το διοικητικό κέντρο).

Ο Ιωσήφ Γεωργειρήνης, Αρχιεπίσκοπος Σάμου και Ικαρίας, αναφέρει σε βιβλίο του που εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1678, ότι οι απομονωμένοι Ικαριώτες, ήταν στο Αιγαίο οι φτωχότεροι των φτωχών.

Σε αυτή την κοινωνία η ζωή βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τις πρωτοβουλίες των κατοίκων του νησιού και τα εργαλεία με τα οποία δούλευαν τη γη και εξυπηρετούσαν οικιακές και άλλες ανάγκες.

Σταδιακά οι ναυτικοί - έμποροι του νησιού με τα καΐκια τους, εμπλούτισαν τις δυνατότητες των κατοίκων με ό,τι ήταν χρήσιμο γι' αυτούς.

Συνεπώς τα ταξίδι μας στο παρελθόν έχει μεγάλο ενδιαφέρον ως προς τα εκθέματα, αλλά και τα συμπεράσματα για την οργάνωση του τρόπου ζωής σε άλλες εποχές.

Την πρωτοβουλία για την ίδρυση και λειτουργία του μουσείου είχε πάρει ο Δημήτρης Σπανός και ακολούθως αγκαλιάστηκε και στηρίχτηκε και από άλλους.

Μιλήσαμε μαζί του για τα βήματα που έγιναν μέχρι τη συγκρότηση του χώρου, αλλά και το πρώτο διάστημα λειτουργίας του.

-Πότε άρχισε να λειτουργεί το μουσείο;

-«Το μουσείο άρχισε να λειτουργεί το Πάσχα του 2026 και αρχικά ήταν μία δικιά μου ιδέα με αντικείμενα που είχα μαζέψει ακόμα και από τους προπαππούδες μου. Στεγάζεται στο παλιό δημοτικό σχολείο του χωριού Ακαμάτρα, ενώ μετά το ξεκίνημα της πρωτοβουλίας αυτής, με εξέλεξαν πρόεδρο του “Πολιτιστικού Εξωραϊστικού Συλλόγου Ακαμάτρας – Η Κεφάλα”.

Οπότε μπορούμε να πούμε ότι πλέον αγκαλιάστηκε και από τον σύλλογο, τα μέλη του οποίου βοηθούν στη συλλογή επιπλέον αντικειμένων και θα λέγαμε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μία διαδικασία εμπλουτισμού των εκθεμάτων».

                  1919-πιστοποιητικό του Δήμου Μεσαριάς Ικαρίας

τσαμπουνοφυλάκα - πνευστό μουσικό όργανο, στην αρχαιότητα ονομάζονταν «Άσκαυλος» (από το ασκός και αυλός)

-Τι είδους εκθέματα περιλαμβάνει;

-«Μέσα στο χώρο έχω ταξινομήσει τα εκθέματα σε κατηγορίες, όπως αγροτικά, οικιακά, κλπ, ενώ υπάρχουν και μουσικά όργανα, μεταξύ αυτών και τσαμπουνοφυλάκα».

-Πιο είναι το πιο παλιό έκθεμα μέσα στο μουσείο;

-«Το πιο παλιό έκθεμα είναι τα κερόξυλα της περιόδου 1870 με 1880 και θα λέγαμε ότι είναι πρώιμος μελισσοεξαγωγέας».

φοιτητές από το Πανεπιστήμιο του Κεντάκι

το «φυλάκι», προέλευση ονομασίας από το ρήμα φυλάω, σακίδιο αποθήκευσης και μεταφοράς, φτιαγμένο από δέρμα κατσίκας, ο πρόγονος των σημερινών σακιδίων πλάτης, «εργαλείο» όσων ασχολούνταν με αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες

-Πως μπορεί κάποιος να το επισκεφτεί;

-«Τον χειμώνα οι επισκέψεις γίνονται κατόπιν συνεννόησης με κλείσιμο ραντεβού. Για παράδειγμα επισκέψεις σχολείων. Το καλοκαίρι λόγω δουλειάς πήγαινα και το άνοιγα στις 9μμ και το κράταγα έως τη 1πμ και πολλοί μου έλεγαν χαριτολογώντας ότι πρέπει να είναι το μοναδικό μουσείο στον κόσμο που λειτουργεί με τέτοιο ωράριο.

Το καλοκαίρι είχε έρθει ένα γκρουπ από το Πανεπιστήμιο του Κεντάκι στην Ικαρία, στα πλαίσια έρευνας για την μακροζωία και έμαθαν για το μουσείο και ήρθαν και το επισκέφτηκαν, όπου τους ξενάγησα και στο μουσείο και στο χωριό».

αναγνωρίζοντας ονόματα και εντοπίζοντας ιστορίες ανθρώπων

-Έδειξαν ενδιαφέρον για την ύπαρξή του άλλοι φορείς;

-«Είχαμε την τύχη να βρεθεί μία ημέρα στην περιοχή ο Περιφερειάρχης Β. Αιγαίου με το επιτελείο του για άλλη δουλειά και τους ξενάγησα. Το είδαν και ενθουσιάστηκαν και μου είπαν ότι μπορεί να έχει περισσότερη στήριξη, αφού γίνουν κάποιες αιτήσεις για να μπει σε σχετικά προγράμματα».

Συνέντευξη: Νάσος Μπράτσος