...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...
Βιομηχανική περιοχή το Θριάσιο πεδίο, έχει πληρώσει πολλές φορές με κόστος σε ανθρώπινες ζωές, στο διάβα του χρόνου την βιομηχανική ανάπτυξη, αλλά και την βιομηχανική παρακμή, στην ιστορία της χώρας.
Θα «ταξιδέψουμε» στον Νοέμβριο του 1963, όταν τρεις εργάτες σκοτώθηκαν εν ώρα εργασίας στην «Χαλυβουργική» και περίπου ένα μήνα μετά, ένας ακόμα. Το θέμα οδήγησε στην ανακοίνωση από την κυβέρνηση της εποχής σε προσδιορισμό επαγγελμάτων που χαρακτηρίστηκαν βαρέα και ανθυγιεινά.
Γράφει η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, την Τετάρτη 20 Νοεμβρίου 1963:
ΤΙΤΛΟΣ: Τρείς εργάται εύρον χθες τραγικόν θάνατον από ασφυξίας εντός καπνοδόχου της Χαλυβουργικής
YΠΟΤΙΤΛΟΣ: έτεροι επτά εκινδύνευσαν
«Τραγικόν ατύχημα κατά το οποίον τρείς εργατοτεχνίται της "Χαλυβουργικής", εύρον τον θάνατον εξ ασφυξίας, ενώ έτεροι επτά εκινδύνευσαν σοβαρώς, συνεκλόνισε χθές τους κατοίκους της περιοχής Ελευσίνος. Το ατύχημα συνέβη υπό τας εξής δραματικάς συνθήκας: Την 11.05πμ ενώ εξ εργάται ησχολούντο επί πλατφόρμας εις το εσωτερικόν καπνοδόχου της υψικαμίνου του εργοστασίου με εργασίας επισκευής, έπεσεν αιφνιδίως η τάσις του ρεύματος του δικτύου της ΔΕΗ με αποτέλεσμα να διακοπή η λειτουργία των απορροφητήρων των αερίων και να κατακλθσθή ακαριαίως ο χώρος όπου ειργάζοντο με μονοξείδιον του άνθρακος. Οι εργάται εισπνεύσαντες το δηλητηριώδες αέριον κατελήφθησαν υπό πνιγμονής και ήρχισαν να χάνουν ταχέως τας αισθήσεις των.
Εις κατάστασίν ημιλυποθυμίας κατέβαλον αγωνιώδεις προσπαθείας να εξέλθουν δια των υπαρχόντων εις το ύψος περίπου όπου ειργάζοντο, ανοιγμάτων της καπνοδόχου.
Τελικώς οι τρείς εξ αυτών, επέτυχαν να εξέλθουν εις τον καθαρόν αέρα, ενώ οι άλλοι τρείς καταβληθέντες εκ του δηλητηριώδους αερίου, παρέμειναν εις το εσωτερικόν της καπνοδόχου και εύρον φρικτόν θάνατος εξ ασφυξίας.
Εν τω μεταξύ εις τας αγωνιώδους εκκλήσεις των παγιδυθέντων εκ του αερίου εργατών, έσπευσαν εις βοήθειαν τέσσαρες συνάδελφοί των, οι οποίοι όμως μόλις εισήλθον εις την καπνοδόχον υπέστησαν την επίδρασιν του δηλητηρίου και αποσύρθησαν εσπευσμένως.
Οι νεκροί καταβιβασθέντες δια της πλατφόρμας διεκομίσθησαν εις το νεκροτομείον.
Ούτοι είναι οι αδελφοί Αναστασ. και Χρήστος Κ. Γκιόκας, ετών 29 και 27 αντιστοίχως, ηλεκτροσυγκολληταί, εκ Βιλλίων κάτοικοι Ελευσίνος, Σ. Γκιόκα 27 και ο Γ. Μόρας ετών 30 θερμοδόμος, κάτοικος Αγίου Ιωάννου Ρέντη, Κ. Κοοτζιά 34.
Εκ των άλλων τριών εργατών του συνεργείου Μαρίνου Σπέου, Μιχ. Χρυσού και Ελευθ. Κατσαρού, ο πρώτος υπέστη σοβαρόν δηλητηρίασιν και μετεφέρθη εις κλινικήν, ενώ δια τους έτερους δύο δεν παρέστη ανάγκη ειδικής περιθάλψεως.
Επίσης εις κλινικήν μετεφέρθησαν οι Κ. Μάντικας και Α. Ριζόπουλος εκ του συνεργείου διασώσεως, εις το οποίον μετείχον επίσης ο Ν. Χρήστου και ο Άγγλος Τζών Ουίλσον.
Επί τόπου έσπευσαν ο ανώτερος διοικητής χωροφυλακής πρωτευούσης κ. Τομαράς, αι αρχαί χωροφυλακής της περιοχής ως και αρμόδιοι υπάλληλοι του υπουργείου Βιομηχανίας και Εργασίας, προς διερεύνησιν των συνθηκών του ατυχήματος. Η χωροφυλακή απέδωσε την πτώσιν της τάσεως του ρεύματος, εις καιρικά συνθήκας.
ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΙ
Εν των μεταξύ το Εργατικόν Κέντρον Ελευσίνος και η Ένωσις Χαλυβουργών Μεγαρίδος δια ηλεγραφημάτων των εκφράζουν τας διαμαρτυρίας και την αναστάτωσιν των εργαζομένων δια το πολύνεκρον δυστύχημα και αξιούν άμεσον έλεγχον των συνθηκών υπά τας οποίας διεξάγεται η εργασία εις την "Χαλυβουργικήν", ως και την άμεσον λήψιν μέτρων ασφαλείας.
Η "ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΉ"
Κατά παρασχεθείσας εκ της "Χαλυβουργικής" πληροφορίας, εξ άλλου, οι τρείς εργάται απεσχολούντο εις την επισκευήν καπνοδόχου της Εταρείας, μη λειτουργούσης. Το ατύχημα οφείλεται εις το γεγονός ότι λόγω πτώσεως κεραυνών επήλθον ανωμαλία εις το δίκτυον της ΔΕΗ εις την περιοχήν Ελευσίνος με επακόλουθον την πτώσιν της τάσεως του ρεύματος και συνεπεία ταύτης διακοπήν λειτουργίας πλείστων μηχανημάτων του Εργοστασίου, μεταξύ των οποίων και εξαεριστήρος απορροφήσεως εκλυομένων αερίων.
Εκ των μέχρι τούδε ερευνών, προκύπτει ότι το συμβάν ήτο όλως τυχαίον και ότι δεν οφείλεται εις ελαττωματικότητα των εγκαταστάσεων, αι οποίαι είναι τελειοτάτου τύπου».
Τεχνικά στοιχεία για το θέμα δίνει η εφημερίδα «Μακεδονία» στις 20 Νοεμβρίου 1963 που έγραφε: «Σημειωτέον, ότι η κανοδόχος της "Χαλυβουργικής" έχει ύφος 35 μέτρων, το δε σημείον, όπου ειργάζοντο οι ατυχείς εργάται, ευρίσκετο εις τα 17 περίπου μέτρα.
Το τραγικόν δυστύχημα εσημειώθη, εις το τμήμα κοβέρτε. Εις το εν λόγω τμήμα, μετατρέπεται το "μαντέμι", το οποίο ευρίσκεται εις κατάστασίν ρευστήν, εις μαλακόν σίδηρον. Η χωροφυλακή Ελευσίνος ενεργεί ανακρίσεις δια την πλήρη εξακρίβωσιν των συνθηκών του θανα΄του των τριών εργατών».
Την επόμενη ημέρα, Πέμπτη 21 Νοεμβρίου 1963 η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ έχει συνέχεια του θέματος, με τίτλο ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ ΑΙ ΑΝΑΚΡΙΣΕΙΣ ΔΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟΝ ΤΡΙΩΝ ΕΡΓΑΤΟΤΕΧΝΙΤΩΝ ΤΗΣ ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΙΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΤΟΥΣ
Στο ρεπορτάζ αναφέρεται μεταξύ άλλων: «Ο υπουργός Βιομηχανίας κ. Ι. Ζίγδης ανέθεσες εις υπαλλήλους του υπουργείου την διενέργειαν ερεύνης επί του δυστυχήματος. Επίσης ο υπουργός Εργασίας κ. Γ. Μπακατσέλος έδωσεν εντολήν όπως μεταβή επί τόπου τεχνικός επιθεωρητής ως και υγιεινολόγος του υπουργείου, προς εξακρίβωσιν των αιτίων του τραγικού εργατικού ατυχήματος της "Χαλυβουργικής" εις την Ελευσίνα, συνεπεία του οποίου απέθαναν οι τρείς ανωτέρω εργάται, δια την οικονομικήν ανακούφισιν των οικογενειών των, πέραν της συντάξεως την οποίαν θα δικαιωθούν. Επίσης παρήγγειλε την έρευναν των συνθηκών υπό τας οποίας συνέβη το θανατηφόρον ατύχημα εις τα λατομεία της Καισαριανής. Το πόρισμα της πραγματογνωμοσύνης δεν υπεβλήθη εισέτι.
Εν τω μεταξύ εκ της ενεργηθείσας υπό του προϊσταμένου της ιατροδικαστικής υπηρεσίας κ. κουράσκη, νεκροψίας, προέκυψεν ότι έλαστον των τριών θυμάτων, είχον εισπνεύση 60-80% μονοξειδίου του άνθρακος ήτοι ποσότητα ικανην να θανατώση εξ άτομα. Οι υποστάντες σοβαρόν δηλητηρίασιν εργάται, Σπ. Μαρίνος, Κ. Μάντικας και Α. Ριζόπουλος, διαφυγόντες τον κίνδυνον, νοσηλεύονται».
Mαθαίνουμε επίσης από δημοσίευμα της εφημερίδας Μακεδονία στις 21-11-1963 ότι η «Χαλυβουρική», είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για μίσθωση των μεταλλείων σιδήρου Θάσου, γεγονός που δείχνει ότι ήταν οικονομικά εύρωστη την συγκεκριμένη περίοδο. Ομοίως η εφημερίδα «Μακεδονία» στις 23-11-1963 γράφει ότι «Η Χαλυβουργική έκλεισε πέντε εργοστάσια της Θεσσαλονίκης - Δεν ηδύναντο να την συναγωνισθούν». Αναφέρει ότι πέντε από τα επτά εργοστάσια καρφοβελονοποιίας δεν μπόρεσαν να ανταγωνιστούν την «Χαλυβουργική» όταν επέκτεινε τις εργασίες της και στην καρφοβελονοποιία, με αποτέλεσμα να βρεθούν με παθητικό και να πέσει το λουκέτο. Δουλειές έπαιρνε, στα μέτρα ασφαλείας υπήρχε το πρόβλημα.
Στις 22-11-1963 η εφημερίδα «Ελευθερία», γράφει ότι σήμερα αναμένεται το πόρισμα για τις συνθήκες του δυστυχήματος.
Σε δημοσίευμα της 3-12-1963 στην «Ελευθερία», διαβάζουμε: «Η Ένωσις χαλυβουργών Βαρείας Βιομηχανίας, εις υπόμνημα το οποίον υπέβαλε εις τον υπουργόν Εργασίας τονίζει τα ακόλουθα: Να επανέλθουν εις την εργασίαν των ο πρόεδρος και ο Γενικός Γραμματεύς της οργανώσεως. Να αναθεωρηθή ο κανονισμός μέτρων ασφαλείς εις τα χαλυβουργεία. Αι χαλυβουργικαί επιχειρήσεις και η υψικάμινος να χαρακτηρισθούν βαρεία βιομηχανία. Να χορηγηθεί επίδομα ανθυγιεινής εργασίας και να μειωθή το όριον ηλικίας δια την συνταξιοδότησιν. Και να αποκατασταθούν αι συνδικαλιστικαί ελευθερίαι».
Η είδηση είναι ότι σε μέρες που ήταν «βαριές» λόγω των θανάτων των εργατών, τα συνδικαλιστικά τους στελέχη αντιμετώπιζαν διώξεις με απολύσεις.
Και όμως λίγες μέρες μετά τον θάνατο των τριών, νέο εργατικό δυστύχημα ήρθε να δείξει ότι το πρόβλημα παρέμενε. Όπως έγραφε στις 15-12-1963 η εφημερίδα «Ελευθερία»: "Εργάτης κατέπεσεν από ύψους εξ μέτρων και έμεινεν άπνους". Στο κείμενο έγραφε: «Εις το παρά την Ελευσίνα, εργοστάσιον της Χαλυβουργικής, ο εργάτης Σταύρος Κοσκινάς, ασχολούμενος με την υψικάμινον εις ηλεκτρικάς εργασίας, κατέπεσεν από ύψους εξ μέτρων και υποστάς κάταγμα του κρανίου παρέμεινεν άπνους».
Πολλά χρόνια αργότερα ο Γιώργος Νταλάρας, τραγουδούσε σε στίχους Φώντα Λάδη και μουσική Μάνου Λοΐζου «Λιώνουν τα νιάτα μας στη βιοπάλη, με τα κομμάτια μας δένει το ατσάλι», που ίσως οι τρεις συν ένας που χάθηκαν το 1963 στις καμινάδες να το άκουγαν από εκεί ψηλά.
Έρευνα: Νάσος Μπράτσος