«Απαλλοτριώσεις» αθλητικού υλικού από τους Αμερικάνους, με ευφάνταστους τρόπους.
Μιλάμε άλλωστε για μία Ελλάδα, που άλλοι μετανάστευαν για να βρουν ένα κομμάτι ψωμί και άλλοι έδιναν αγώνα για τον λόγο σε συνθήκες που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν και από τους στίχους πολλών τραγουδιών της μεταπολεμικής περιόδου για τη δύσκολη καθημερινότητα.
Σε εκείνες τις ρομαντικές εποχές που η ανέχεια καθόριζε τα πάντα, τύχη αγαθή έφερνε συχνά στα νερά της παραθαλάσσιας πόλης, αμερικάνικα αεροπλανοφόρα και οι αγώνες μπάσκετ τοπικών συλλόγων και Αμερικανών ναυτών έδιναν κι' έπαιρναν.
Δεν έχει σημασία ποτέ και που συνέβησαν αυτά που μας έχουν μεταφέρει αθλητές της εποχής. Κρατάμε τη μαρτυρία τους και σας κάνουμε κοινωνούς, τονίζοντας ότι έχουμε καταγράψει μαρτυρίες και εκτός Αθήνας-Πειραιά, σε πόλεις που είχαν λιμάνια.
Την πρώτη μαρτυρία για την εποχή εκείνη μας έδωσε η «εγκυκλοπαίδεια του μπάσκετ» ο Νικόλαος Μπαμπανικολός, με τον οποίο είχαμε την τιμή να συνομιλήσουμε. Αγωνίστηκε στον Τρίτωνα και στην ΑΕΚ σε χρόνια που οι σκαπανείς του μπάσκετ έδωσαν σκληρό αγώνα σε ανοιχτά γήπεδα για να μπορέσει το άθλημα να βρει το δρόμο του. Για το βιογραφικό του, νομίζουμε ότι αρκεί να επισυνάψουμε την αναφορά που κάνει ο Σ.Π.Α.Κ.Ε.
Ο Σύλλογος Παλαιμάχων Αθλητών Καλαθοσφαίρισης Ελλάδος «Σ.Π.Α.Κ.Ε» ιδρύθηκε το 2008 από παλαίμαχους αθλητές της Καλαθοσφαίρισης οι περισσότεροι των οποίων έχουν αγωνιστεί με τα χρώματα των Εθνικών Ομάδων και με γνώμονα την συνέχιση της προσφοράς τους προς το άθλημα και την Ελληνική Νεολαία και ανεξάρτητα από συλλογικές προτιμήσεις.
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Μπαμπανικολός Νικόλαος
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 7/2/1934
ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ: Αθήνα
ΥΨΟΣ: 1.86
ΘΕΣΗ: All around
ΠΑΡΑΤΣΟΥΚΛΙ: “Μπάμπα”, “Αλογάς” και “Βαλεντίνο”
ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΕΠΑΙΞΕ: ΑΟ ΤΡΙΤΩΝ (1948-1956), ΑΕΚ (1956-1964)
ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΗΤΑΝ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ: Στη ομάδα Νέων και την ομάδα Γυναικών του Τρίτωνα (1954-1956), στην ομάδα Δοκίμων του Βασιλικού Ναυτικού και της ομάδας του Ναυτικού κατά τη διάρκεια της θητείας του (1956-1959), στην Ομάδα Παλ. Φαλήρου (1965, 1966)
ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΩΣ ΑΘΛΗΤΗΣ: Στην Μικτή Αθηνών (1952 & 1958), 3 Πρωταθλήματα Ελλάδος (1958, 1963, 1964), 2ος στους διασυλλογικούς Γ.Σ. Αμαρουσίου Α.Ε. Νικαίας στα 800 μέτρα με ρεκόρ 1,56 λεπτά (1954), 1ος στο άλμα τριπλούν στους Παν-ναυτικούς Αγώνες με ρεκόρ 13,80 μ. , στους ίδιους αγώνες 3ος στο άλμα απλούν (1957), βράβευση από την ΑΕΚ το 1964 λόγω της αποχώρησής του από την ενεργό δράση, το 1965 από τον Σύνδεσμο Αθλητικών Συντακτών (Βραβείο Ήθους), το 1985 από την ΕΟΚ για την προσφορά του στην Ελληνική Καλαθοσφαίριση και για τον ίδιο λόγω από τον Δήμο Αθηναίων το 1989.
ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ: 6 συμμετοχές με τη Εθνική Ομάδα Ανδρών (1955-1960), 7 συμμετοχές στην Εθνική Ενόπλων ΣΙΣΜ (1958)
ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ: Πρωταθλητής με την Εθνική Ενόπλων στο βόλεϊ (1957)
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: 1958-1962: Τούρκικες Αερογραμμές ΤΗΥ
1962-1966: Διευθυντής Πωλήσεων Olympic Cruises
1967-2010: Αντιπρόσωπος ξένων Οίκων Κλωστοϋφαντουργίας
2010-σήμερα: Συνταξιούχος
Για τους αγώνες με αμερικάνικες ομάδες, ο «Μπάμπα»,όπως ήταν το παρατσούκλι του στα γήπεδα, μας είπε:
-«Έρχονταν αμερικάνικα πολεμικά πλοία και κατέβαζαν ομάδες με τις οποίες παίζαμε μπάσκετ. Τότε στη φτωχή Ελλάδα, είχαμε μία – δύο μπάλες μπάσκετ κακής ποιότητας ενώ οι Αμερικάνου είχαν εξελιγμένες. Κάποια στιγμή στον αγώνα κάναμε ηθελημένα ένα άστοχο σουτ για να βγει η μπάλα έξω από το γήπεδο, όπου παραμόνευαν δικοί μας και σουφρώνανε την καλή μπάλα.
Μία φορά είχε έρθει το θωρηκτό Μιζούρι και εκτός από την ομάδα κατέβασε και τη μπάντα του. Μετά το τέλος του αγώνα η μπάντα άρχισε να παίζει και τότε άρχισε να χορεύει όλο το γήπεδο, παίκτες, διαιτητές, θεατές, τι swing, τι bookie woggie, όλο το γήπεδο έγινε ένα μεγάλο πάρτυ».
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, μέσα στα αεροπλανοφόρα υπήρχε κλειστό γήπεδο μπάσκετ επιπέδου ενός καλού για εκείνη την εποχή γηπέδου στα ελληνικά πρωταθλήματα, χωρίς βέβαια μεγάλο αριθμό καθισμάτων-εξεδρών για θεατές. Όταν η ομάδα του αεροπλανοφόρου έπαιζε «εντός» οι εξέδρες γέμιζαν από το πλήρωμα που με φωνές και με μεγάλη κατανάλωση μπύρας εξέφραζε τον ενθουσιασμό του.
Το πιο συνηθισμένο ήταν οι αγώνες να δίνονται «έξω» στη στεριά για να τους βλέπουν όσοι περισσότεροι Έλληνες φίλοι γίνονταν και να πλουτίσουν τις αθλητικές τους εμπειρίες και οι αθλητές των τμημάτων υποδομής που θα έβλεπαν και αυτοί τον αγώνα. Φυσικά υπήρχε και το προπαγανδιστικό κομμάτι με το στόλο των ΗΠΑ που είναι «συμμαχική δύναμη», κ.λπ
Προηγμένη χώρα οι ΗΠΑ και στο αθλητικό κομμάτι και ειδικά στο μπάσκετ είχαν ιματισμό και μπάλες που οι δικοί μας δεν είχαν δει ούτε στα όνειρά τους. Μιλάμε για εποχές που τα γήπεδα μπάσκετ στην Ελλάδα ήταν κυρίως ανοιχτά και οι παρωχημένες σε τις αμερικάνικες, μπάλες από τη χρήση σε τέτοιο έδαφος, συχνά παραμορφώνονταν και η τεχνική κατάρτιση πήγαινε περίπατο.
Όσο για τα παπούτσια ζούσαμε ακόμα την εποχή της «Ελβιέλας» και δεν λέμε υποτιμητικά για τη φίρμα που προσέφερε τα μέγιστα στον αθλητισμό στην εποχή της. Απλά οι Αμερικάνοι ζούσαν την εποχή των αθλητικών υποδημάτων ALL STAR που οι δικοί μας αθλητές τα «λιγουρεύονταν».
Πολλές φορές ζήτησαν από αθλητές του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ να τους χαρίσουν παπούτσια ή να τα ανταλλάξουν με δώρα. Εισέπραξαν την απόλυτη άρνηση (κυρίως από λευκούς ένστολους) και την ευγενική άρνηση (κυρίως από έγχρωμους), όπως μας μετέφεραν.
Οι τελευταίοι τους εξήγησαν και το λόγο της άρνησης, που ήταν ότι το αθλητικό υλικό δεν έπαυε να είναι υλικό των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ και το είχαν χρεωμένο, οπότε ο εντοπισμός της έλλειψής του θα τους οδηγούσε σε τιμωρία τους.
Και όπως είχαν πει, έλεγχοι γίνονταν ως προς αυτό.
Και όμως βρέθηκε λύση με βάση το ελληνικό δαιμόνιο. Ο αθλητής του κατς που έμενε κοντά σε ανοιχτό γήπεδο παραθαλάσσιου συλλόγου, όταν έρχονταν οι Αμερικανοί (συχνά θηριώδεις) για αγώνα μπάσκετ μαζί με τους συνοδούς της ομάδας, εκθείαζε τους πιο μπρατσωμένους και τους καλούσε σε έναν διαγωνισμό, πριν ξεκινήσει ο αγώνας μπάσκετ.
Θα έβρεχαν μία μπάλα από τις δικές τους τις καλές και θα την πετούσαν από απόσταση προς μία ψηλή μάντρα της περίφραξης του γηπέδου, όπου όπως ήταν βρεμένη, θα άφηνε σημάδι. Όποιος είχε το δικό του σημάδι πιο ψηλά θα κέρδιζε μία μπύρα από τον χαμένο που θα κερνούσε το νικητή.
Ο διαγωνισμός με τους «φουσκωτούς» και διψασμένους για μπύρες Αμερικανούς ξεκινούσε και φυσικά κέρδιζαν και τις ανάλογες μπύρες, σε πολλές περιπτώσεις με ηθελημένη ήττα των ελληνικών χρωμάτων. Κάποια στιγμή ο Έλληνας παλαιστής πετούσε τόσο δυνατά και ψηλά τη μπάλα που περνούσε τη μάντρα και κατέληγε στο δρόμο που ήταν έξω από το γήπεδο. Υπήρχαν βέβαια και περιπτώσεις που μπορεί να ξέφευγε και από Αμερικάνο, αλλά ήταν κατά λάθος, ενώ η ελληνική «άστοχη» βολή ήταν ηθελημένη.
Εκεί έξω από γήπεδο, στημένοι πιτσιρικάδες την άρπαζαν και την εξαφάνιζαν. Σε κάθε αγώνα με ομάδα αεροπλανοφόρου, περίπου δύο μπάλες από τις καλές άλλαζαν «εθνικότητα» , μέσα από το διαγωνισμό με έπαθλο τις μπύρες.
Ώσπου να βγει το προσωπικό του γηπέδου και της ομάδας των ΗΠΑ, έξω για να ψάξει τη μπάλα, οι πιτσιρικάδες είχαν γίνει καπνός.
Επίσης είχε εντοπιστεί το σημείο των αποδυτηρίων που άφηναν τους σάκους με τον ιματισμό οι Αμερικάνοι και συμπληρώνουμε ότι έφερναν πολύ περισσότερες μπάλες και παπούτσια – ρούχα από αυτά που τελικά χρησιμοποιούσαν. Έξω από την κλειδωμένη πόρτα των αποδυτηρίων υπήρχε φύλακας – στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ, πάντα θηριώδης στην εμφάνιση και απολύτως αποτρεπτικός, συν του ότι οπλοφορούσε και είχε και γκλομπ.
Στη σκεπή των αποδυτηρίων οι πιτσιρικάδες είχαν δημιουργήσει άνοιγμα στα κεραμίδια που βρίσκονταν προς την πλευρά που ήταν προς το δρόμο και όχι πάνω από το κεφάλι του αγριωπού φρουρού - κέρβερου.
Σκαρφάλωναν απ΄έξω την ώρα που ο αγώνας ήταν σε εξέλιξη και η προσοχή όλων ήταν εκεί και τραβούσαν τα λίγα «κινητά» κεραμίδια και έριχναν πετονιά στο σάκο, από όπου «ψάρευαν» τα ALL STAR, τα οποία λόγω και του νούμερου των παπουτσιών δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν και τα έδιναν στους παίκτες της ανδρικής ομάδας, με τους οποίους είχε γίνει η συνεννόηση.
Μάλιστα μία φορά που ένας πιτσιρίκος ήταν ιδιαίτερα αδύνατος, τα υπόλοιπα αλάνια, τον κατέβασαν με σχοινί ώστε να μπορέσει να «απαλλοτριώσει» αθλητικό υλικό. Ίσως ήταν ο πρώτος Spiderman στην Ελλάδα.
Για μήνες μετά από τον απόπλου κάθε αεροπλανοφόρου η ελληνική ασφάλεια όπου είχαν φτάσει οι καταγγελίες για τις μικροκλοπές, προσπαθούσε να εντοπίσει το υλικό, έχοντας το σύλλογο στο μικροσκόπιό της. Μάταια όμως.
Αυτό το υλικό έβγαινε από τις κρυψώνες μόνο παραμονές μεγάλων σε σημασία αγώνων, συχνά μακριά από την πόλη, για να προετοιμαστεί η ομάδα με χρήση αθλητικού υλικού τέτοιας ποιότητας που θα μπορούσε να τη βοηθήσει να σταθεί με αξιώσεις.
Όπως συνέβαινε και στη ζωή, ήταν άλλωστε τα χρόνια που τα «καλά παπούτσια» τα φορούσαν την Κυριακή στην εκκλησία και όχι στην καθημερινότητα των χωμάτινων δρόμων για να μην χαλάσουν και που να βρεθούν λεφτά για άλλα.
Μετά τους κρίσιμους αγώνες, επέστρεφε η συνήθης καθημερινότητα με τις σκισμένες από τη χρήση ελβιέλες και το πενιχρό ταμείο του συλλόγου να μην έχει καν τη δυνατότητα να τις αντικαταστήσει. Οι μπάλες κλειδώνονταν σε ασφαλές σημείο μέχρι νεoτέρας και ο στόλος των ΗΠΑ αρμένιζε αμέριμνος.
Έρευνα: Νάσος Μπράτσος