Κυριακή 2 Αυγούστου 2026

Το Μπλόκο του Βύρωνα και ο Ιταλός αντιφασίστας Marcello Baravalle


...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...

 Περιοχή που είχε μεγάλη συμμετοχή σε όλες τις δράσεις ενάντια στους κατακτητές ήταν ο Βύρωνας. Ήταν Δευτέρα 7 Αυγούστου 1944, απομεσήμερο, όταν για να γίνει το Μπλόκο του Βύρωνα κινητοποιήθηκαν δύο γερμανικοί λόχοι και 800 ταγματασφαλίτες. Όλοι τους ήταν βαριά οπλισμένοι και ήταν πολύωρη και σκληρή η μάχη που έδωσαν με τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ.

Όταν έγινε γνωστό ότι ήταν σε εξέλιξη η επιχείρηση, αρκετοί κάτοικοι της περιοχής διέφυγαν σε περιοχές του Υμηττού. Πάντα η τακτική των αντιστασιακών οργανώσεων, ήταν να ειδοποιούν, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι απώλειες. Πράγματι αρκετός κόσμος βρήκε καταφύγιο στις χαράδρες και τις σπηλιές του Υμηττού.


πηγή φωτο: Δήμος Βύρωνα

Οι κατοχικές δυνάμεις συγκέντρωσαν 1.000 άνδρες στην πλατεία του Βύρωνα, εκ των οποίων αρκετοί στάλθηκαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, ενώ 10 μέλη του ΕΑΜ που υποδείχτηκαν από κουκουλοφόρους εκτελέστηκαν.

Από εκείνη την περίοδο έχει διασωθεί η αναφορά του ΙΘ” Αστυνομικού Τμήματος Βύρωνα, που έγραφε: «Την 7/8/1944 και ώραν 17.40 γερμανικά αυτοκίνητα (2) πλήρη στρατιωτών διερχόμενα εκ της αγοράς Βύρωνος εδέχθησαν ριπή πολυβόλου παρ” Εαμίτου και ετραυματίσθησαν εις Γερμανός αξιωματικός και εις στρατιώτης, μετ΄ολίγον κατέφθασε ισχυρά γερμανική δύναμις ήτις διέταξε τη συγκέντρωση απάντων των ανδρών του συνοικισμού εις την πλατείαν Σμύρνης όπου συνεκεντρώθησαν 1.000 άνδρες.

Παρέλαβε 10 αδιακρίτως εκ των συγκεντρωθέντων και τους εξετέλεσαν επιτόπου, άλλους δε 600 άνδρας τους μετέφερον εις Χαϊδάρι και εκείθεν τους μετέφερον εις Γερμανίαν».


φωτο: αρχείο Ν. Μπράτσου

Ο 11ος στη λίστα των εκτελεσμένων ο νεολαίος, ο Παναγιώτης Κασιμάτης, είχε επιχειρήσει να γλιτώσει τους 10 πηγαίνοντας μπροστά στον Γερμανό αξιωματικό που ήταν επικεφαλής και δήλωσε ότι αυτός στις μάχες που προηγήθηκαν χτύπησε Γερμανό αξιωματικό, οι 10 είναι αθώοι και πως πρέπει μόνο αυτός να εκτελεστεί. Ο Γερμανός αφηνίασε, κατάλαβε ότι δεν ήταν αλήθεια και εκτέλεσε και τον Κασιμάτη και όσους είχαν επιλεγεί νωρίτερα.



πηγή φωτο: Δήμος Βύρωνα, από παλαιότερες εκδηλώσεις

Ως προς τους ομήρους από τους 600, τους 360 τους μετέφεραν στη Γερμανία για καταναγκαστική εργασία και εδώ αναδείχθηκε άλλη μία τραγική ιστορία, καθώς την ίδια ώρα, που μεταφέρονταν οι όμηροι, μέσα από τα πτώματα στον τόπο της εκτέλεσης που άλλο φορτηγό τα μετέφερε για ενταφιασμό, «βγήκε» ζωντανός ένας νεαρός, ο Χαράλαμπος Γεωργιάδης, που δεν είχε πεθάνει, του οποίου ο πατέρας ήταν μαζί με τους ομήρους. Ήταν ο 12ος προς εκτέλεση που τελικά επέζησε, αλλά τελικά την θέση του 12ου εκτελεσθέντα πήρε ένας Ιταλός αντιφασίστας.

Τα ονόματα των εκτελεσθέντων:

Διαμαντόπουλος Γεώργιος, 25 ετών, χρυσοχόος
Καϊσέρογλου Ιορδάνης, 17 ετών, εργάτης
Καλαϊτζής Ευάγγελος, 25 ετών, υποδηματοποιός
Καλαμούτης Γεώργιος, 22 ετών, εργάτης
Καπίτσικας Εμμανουήλ, 18 ετών, εφαρμοστής
Κασιμάτης Παναγιώτης, 21 ετών, σπουδαστής Πολυτεχνείου
Κλειδάς Γεώργιος, 22 ετών, εργάτης
Μερκουριάδης Ιάκωβος, 18 ετών, μαθητής
Μουρίκης Κωνσταντίνος, 19 ετών, εργάτης
Μυλωνάς Ελευθέριος, 22 ετών, φοιτητής Οδοντιατρικής
Χατζηιωάννου Ιπποκράτης, 23 ετών, υπάλληλος Δήμου Βύρωνα

Οι 11 εκτελέστηκαν επί της οδού Χρυσοστόμου Σμύρνης, στη γωνία του παιδικού σταθμού “Μοργκεντάου”. Σήμερα υπάρχει μία μαρμάρινη πλάκα με τα ονόματά τους, ενώ σε μικρή απόσταση υπάρχει το Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης.

πηγή φωτο: Δήμος Βύρωνα

Πέρασαν 71 χρόνια από το Μπλόκο για να επιβεβαιωθεί μετά από έρευνα επιτροπής του ΔΗΜΟΥ ΒΥΡΩΝΑ ότι στο μπλόκο του Βύρωνα εκτελέστηκε και ένας Ιταλός λοχίας αντιφασίστας, ο Μαρτσέλλο Μπαραβάλε, από το Τορίνο, που είχε περάσει στις τάξεις της αντίστασης και έπεσε νεκρός στο Μπλόκο του Βύρωνα, ήταν ο 12ος εκτελεσμένος.




Σε μαρμάρινη πλάκα στο νεκροταφείο του Βύρωνα αναγράφεται ως Martchello Baravale, ενώ όπως μας ενημέρωσε ο συνάδελφος Παντελής Σταματελόπουλος, τον οποίο και ευχαριστούμε, η σωστή ορθογραφικά αναγραφή του ονόματος είναι Marcello Baravalle.

Σήμερα έχει γίνει εκταφή των οστών του και μεταφορά τους σε στρατιωτικό νεκροταφείο στην Ιταλία.

Η ιστορία του, μαζί με άλλων Ιταλών αντιφασιστών που από τον ιταλικό στρατό, πέρασαν στην ελληνική αντίσταση, όπως του Αντόνιο Πελεγκρίνο που έπεσε στο Μπλόκο της Καλογρέζας, ή του Κάρμινε Μπορνιβέλι στην Πάτρα, δείχνει ότι τους ανθρώπους μπορεί και τους ενώνει ο αγώνας ενάντια σε κάθε τύραννο, για μία ελεύθερη ζωή.

Έρευνα: Νάσος Μπράτσος