...αναδημοσίευση από το www.ertnews.gr...
To ημερολόγιο έδειχνε 5 Μαΐου 1945, όταν δυνάμεις του στρατού των ΗΠΑ, πέρναγαν την πύλη του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, που ήταν από πιο φοβερά κολαστήρια στα οποίο οι ναζί έκαναν απίστευτης αγριότητας εγκλήματα. Πάνω από 200.000 κρατούμενοι πέρασαν από την πύλη του και 127.797 (εκ των οποίων 3.700 Έλληνες) έχασαν τη ζωή τους.
Όταν οι Αμερικανοί μπήκαν στο στρατόπεδο με ένα αμερικανικό άρμα της 11ης Θωρακισμένης Μεραρχίας, να σπάει την πύλη, τα SS είχαν ήδη φύγει δύο ημέρες πριν.
 |
| EPA/CHRISTIAN BRUNA |
Στις 8 Αυγούστου 1938 ανοίγει τις πύλες του στην Αυστρία το φοβερό στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης, του Μαουτχάουζεν, που υπήρξε συνώνυμο του θανάτου και τόπος μαρτυρίου για πάνω από 200.000 κρατούμενους από σχεδόν όλες τις χώρες της Ευρώπης.
To θέαμα των σκελετωμένων κρατουμένων συγκλόνισε τους στρατιώτες, που δεν είχαν δει και λίγα στα πεδία των μαχών, αυτό όμως ξεπερνούσε κάθε φαντασία. Από τους χιλιάδες κρατούμενους που απελευθερώθηκαν, περίπου 2.000 από αυτούς δεν μπόρεσαν να επιβιώσουν, καθώς ο υποσιτισμός, τα βασανιστήρια και οι ασθένειες είχαν κλονίσει ανεπανόρθωτα την υγεία τους.
Το Μαουτχάουζεν βρίσκονταν επί αυστριακού εδάφους, η Αυστρία είχε προσαρτηθεί από τους Γερμανούς το 1938 και η καταναγκαστική εργασία κρατουμένων χρησιμοποιήθηκε στα κοντινά λατομεία γρανίτη. Αργότερα και ειδικά όταν το ανατολικό μέτωπο πίεζε περισσότερο τη Γερμανία, μέρος της εργασίας κρατουμένων κατευθύνθηκε και προς την πολεμική βιομηχανία, ενώ οι κρατούμενοι έσκαψαν υπόγειες σήραγγες για να μεταφερθεί η παραγωγή όπλων σε σημεία απρόσβλητα από εχθρικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς.
Στα χρόνια της λειτουργίας του, αυξήθηκε τόσο ο αριθμός των κρατουμένων, που δημιουργήθηκαν «παραρτήματα» σε κοντινή απόσταση.
Ο αρχικός πυρήνας κρατουμένων που εργάστηκε για την οικοδόμηση του Μαουτχάουζεν προέρχονταν από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων αντιπάλων του καθεστώτος είτε αυτοί ήταν εν ζωή, είτε είχαν δολοφονηθεί.
 |
| EPA PHOTO / APA / RUBRA |
Οι πρώτοι κρατούμενοι προέρχονταν από κοινωνικές ομάδες που το ναζιστικό καθεστώς είχε κατατάξει ως παραβατικές-ποινικές, από άλλες που ήταν ιδεολογικοί του αντίπαλοι (συνδικαλιστές, αντιφασίστες, κομμουνιστές) και στη συνέχεια από τους κατακτημένους λαούς και όσους δεν ταίριαζαν στο αφήγημα του Γ’ Ράιχ (Ρομά, Εβραίοι, κλπ).
Στην ιστορία έμεινε η «σκάλα του θανάτου» 186 σκαλοπατιών που συνέδεε το στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν με το λατομείο Βίνερ Γκράμπεν, όπου οι κρατούμενοι μετέφεραν κομμάτια γρανίτη από το ορυχείο προς την επιφάνεια και όποιος δεν άντεχε, τον εκτελούσαν επί τόπου.
Εκτός από τους θανάτους που ήταν αποτέλεσμα των συνδυασμένων κακουχιών (υποσιτισμού, πολύωρης και εξαντλητικής εργασίας, ασθενειών, κλπ), υπήρχαν και οι εκτελέσεις, ο θάλαμος αερίων και το αποτεφρωτήριο, αλλά και η διαδικασία της ευθανασίας για όσους κρίνονταν πλέον «αντιπαραγωγικοί» με ενέσεις και συμμετοχή του σε ιατρικά πειράματα των ναζί. Μέρος αυτών των εγκλημάτων σημειώνονταν στο σχετικά παραπλήσιο Σλος Χάρτχαϊμ.
Την ίδια τύχη είχαν και όσοι μετακινούνταν από τα παραρτήματα, αλλά και άλλα στρατόπεδα, προς το Μαουτχάουζεν και στη διάρκεια της μετακίνησης τους πρόδιδαν οι αντοχές τους.
Η καταναγκαστική εργασία γίνονταν με το αζημίωτο για τους ναζί, καθώς ειδικά στον τομέα της πολεμικής βιομηχανίας συνεργάστηκαν με περίπου 45 εταιρίες, στις οποίες «νοίκιαζαν» τους κρατούμενους και στο ταμείο των SS έμπαιναν τα χρήματα της εργολαβίας.
Επιστρέφοντας στα της απελευθέρωσης, οι επιζώντες δημιούργησαν μια «Διεθνή Επιτροπή» για να διαχειριστεί το στρατόπεδο κατά τη διάρκεια της μετάβασης και σε αυτή συμμετείχε και ο Έλληνας λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας Ιάκωβος Καμπανέλλης.
 |
| Ιάκωβος Καμπανέλλης |
Στις δίκες για τα εγκλήματα πολέμου που ακολούθησαν, από όσους εντοπίστηκαν, 61 άτομα, οι 58 καταδικάστηκαν σε απαγχονισμό (σε εννέα από αυτούς η ποινή μειώθηκε σε ισόβια κάθειρξη) και τρεις σε ισόβια.
Η περιοχή το 1949 ανακηρύχθηκε εθνικό μνημείο και πολλά χρόνια μετά, το 1970 ο Αυστριακός Καγκελάριος Μπρούνο Κράισκι εγκαινίασε επίσημα το Μουσείο του Μαουτχάουζεν στην περιοχή του κεντρικού στρατοπέδου. Στην εποχή μας πραγματοποιούνται επισκέψεις και εκδηλώσεις μνήμης.
Πηγές: https://www.mauthausen-memorial.org
Έρευνα: Νάσος Μπράτσος